Бистиң чуртувуста төрээн черин, культуразын, езу-чаңчылдарын делегейде алдаржыдып чоруур чаштар хөй. Бо удаада республиканың немелде өөредилге сайзырадыр төвү ыраажы Айнаш Ондарны таныштырган. Ол чеже-даа бичии болза, чаңгыс чер чурттугларының болгаш өскелерниң-даа чүректерин хаара туткан.
Беш харлыг Айнаш чуруттунарынга база ырлаарынга ынак. Кызыл хоорайның 4 дугаар уруглар садынче барып турар. Ол чажындан-на хөөмей-сыгыт, тыва улустуң ырыларын дыңнап чыткаш удуур. Кажан ачазы телевизорга тыва ырыларны кыпсыптарга, оон ыравас, харын-даа катап-катап ажыдып бээрин дилээр. Ынчан аныяк ада-ие уруунуң салым-чаяанын эскерген.
Айнаштың улуг акызы сес харлыг. Ол бирги классче өөренип кирерге, бүгү кичээнгей чүгле ында барган. Аңгы-аңгы секциялар, бөлгүмнерже чедирип эгелээннер, а Айнаш ооң кудуруу-биле дөмей – кайда-даа акызының соонда. Бир катап ол авазынга шыңгыы чугаалаан: «Чүге чүгле акымны ынаар-мынаар чедирип турар силер? Мен база барыксап тур мен, мени ырлаар бөлгүмче бижидиңер». Ынчан Айнашты хөгжүм школазынче чедирер деп шиитпирлээннер. Ол – «Маны-Саа» чогаадыкчы студия.
«Чогаадыкчы студияның удуртукчузу Аржаана Доспан уруувустуң хөгжүмге салым-чаяанын дораан-на эскерип каан. Шупту ооң үнүн магадаан. Айнашты дораан-на хүлээп алганынга өөрээн бис» – деп, авазы чугаалаан.
Баштайгы 3-4 ай дургузунда Айнаш садик назылыг чаштар-биле өөренип турган, ооң соонда Аржаана Викторовна улуг бөлүкче шилчиирин сүмелээн. Чартык чыл хире кызымаккай белеткелдерниң соонда ыраажының түңнелдери көстүп келген.
Бичии ыраажының бир дугаар мөөрейи Абакан хоорайга болган. Ол «Мээң өндүр улуг чуртум» бүгү делегейниң мөөрейинге киришкеш, хары угда ийи номинацияның лауреады болбушаан, «Улусчу вокал» номинацияның Дээди шаңналынга төлептиг болган. Бир дугаар концерт көргүзүглериниң соонда, сценага аажок таарышканын Айнаш авазынга чугаалаан. Ооң соонда ол Новосибирск хоорайга эрткен «Сибирьниң чүрээ» XXII бүгү делегейниң фестивалынга киришкен. Аңаа ол «Вокал» номинацияга бирги черни алган. Ол ышкаш бедик күүсекчи уран аргазы дээш «ARTIS-2025» уругларның болгаш аныяктарның чогаадыкчы адырында XX бүгү делегей чергелиг шаңнала киржир эргени чаалап алган.
2025 чылдың июль айда «Сибирьниң делегейи» бүгү делегейниң этниктиг хөгжүм болгаш усчу фестивальга киришкен. Аңаа 80 ажыг муң көрүкчү, сес аңгы чурттан хүндүлүүг аалчылар база чүс-чүс артистер, усчулар, чогаадыкчылар, фолк-культураның мөгейикчилери чыылган. Ук фестивальга Айнаш Ондар «Солист-вокалист» номинацияга «Делегейниң» этно-хөгжүм премиязының лауреады болган.
Ол ышкаш бичии Айнаш Россияның алдарлыг артизи Айдысмаа Көшкендей-биле Наадым байырлалынга ырлаар аас-кежиктиг болган.
«Айнаш биле Айдысмаа Көшкендейниң Наадым байырлалынга ырлааны кайгамчыктыг чараш, уттундурбас болганы чугаажок» – деп, бичии ыраажының авазы демдеглээн.
Айнаштың ада-иези ооң ырларының бирээзинге клипти тырттырар сорулгалыг. А бичии ыраажы өзүп келгеш, эмчи азы ыраажы болур, ол ышкаш бодунуң блогун ажыдар күзелдиг.
