«Төрүттүнген чери ышкаш эртине чок,
Төре күжү база аңаа ынакшылда!» деп сонет Россия чоннарының хөй дылдарының аразындан өткүдү-биле Москвага эрткен делегей чергелиг 39-ку ном ярмарказынга чаңгыланган.
Хемчегни Россия Федерациязының Президентизиниң дузалакчызы, Россияның Чогаалчылар эвилелиниң бирги секретары Владимир Мединский ажыдып, чаа технологиялар үезинде чогаал сайзыралының айтырыын холдан салып болбазын айыткан. Сентябрь 1-ден эгелеп культура одагларынга ном садыгларын ажыдарын чөпшээрээн хоойлу номчукчуга таарымчалыг байдал тургузарын демдеглээн.
Ярмарканың хүндүлүг киржикчизи – Кыдат Улус Республика. Чогаалчыларның чуруктары-биле номнарны делгеп, национал хептиг лимбиге ойнап, шай дугайында лекция номчуп турары солун болган.
Россияда чоннарның чаңгыс деминиң чылынга тураскааткан «Россияның хөй дылдыг лиразы» хемчегниң улуг экранында Россияның Чогаалчылар эвилелиниң удуртулгазы Николай Иванов, Валерий Латынин, Нина Попова, Геннадий Иванов, оларның чанында Тываның Улустуң чогаалчызы Артык Ховалыг биле Алтай Республиканың Улустуң чогаалчызы Бронтой Бедюровтуң аттары чырып турган.
Шериг журналист Николай Иванов очулга талазы-биле Грозный, Казань хоорайларга девискээр аразының, Чөөн-Сибирь, Забайкалье, Ыраккы Чөөн чүк девискээрлеринге онлайн конференциялары эрткенин, ам бүгү чурт деңнелдиг эртерин демдеглээн. Дагестанның, Башкирияның, Соңгу Осетия-Аланияның, Татарстанның, Кабардин-Балкарияның, Тываның, Астрахань облазының девискээр салбырларының эгелекчи чоруун үнелээн.
Билдингир чогаалчы Валерий Латынинниң удуртулгазы-биле удур-дедир очулга ажылын очулдукчуларның, ном үндүрүкчүлериниң киржилгези-биле сайгарып чугаалашкан.
Алтай дылга Бронтой Бедюров, дагестан дылга Мурат Ахмедов, тыва дылга Артык Ховалыг шүлүктерин номчаан. Очулга дугайын Татарстандан Алена Каримова, Нина Попова, Николай Переяслов, Геннадий Иванов, Анна Токарева, Ирина Глинская, ном парлакчылары Сергей Гловюк, Анзор Матаев чугаалаан.
Национал чогаалчылардан башкир Родион Рахимов хомуска ойнаан, «Ак өг» деп улустуң ырызын Фасура Саякова ырлаан. Тыва чогаалчылар хөгжүмчү белек кылбаан-даа бол, Москва чогаалчыларының бөлүүнүң удуртукчузу Борис Балчий-оолдуң идепкейи-биле ТР-ниң Дээди Хуралының байыр чедириишкинин организастаан. Россияның чогаалчылар эвилелиниң даргазы Николай Иванов бижикти номчааш, парламент даргазы Каң-оол Давааның тыва чогаалче кичээнгейин айтып, Тывага чорда, ак кадак өргээнин сактып чугаалаан. ТР-ниң Дээди Хуралының Артык Ховалыгга байыр чедириишкинин Валерий Латынин тудускан. Сенатор Шолбан Күжүгеттиң мурнундан дузалакчызы боодал чечектерни сунган.
«Ады чок дөңгелчикте» деп ырыны осетин дылче Залина Басиеваның очулгазы-биле Соңгу, Мурнуу Осетияның улустуң артызы Шота Чибиров биле Улуг театрның солизи Дзамболан Дулаев күүседирге, чогаалчылар тура дыңнаан.
Артык Ховалыг 1992 чылда ССРЭ-ниң Чогаалчылар эвилелиниң үндүрүп турганы орус дылда номун Николай Ивановка берген. Очулдурукчу Екатерина Пономарева-биле ийи дылда рубаилерни номчааны онзагай болган. Тываның Улустуң чогаалчызы «Культура» телеканалга интервью берип, чараш кыдат кыстар-биле кады тырттырып, ат салган номнарын үлеп, Тываны көскү төлээлээн.
Чуруктарны Анна Токарева, Екатерина Пономарева, Россияның Чогаалчылар эвилелиниң парлалга албаны тырттырган
