Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг федералдыг автоорук агентилелиниң төп аппарадынга ооң начальниги Роман Новиков-биле ужурашкан. Ийи тала субъектиниң федералдыг, регионалдыг болгаш тус черниң орук четкилерин хөгжүдериниң перспективаларынга хамаарышкан элээн каш чугула айтырыгларны сайгарып көрген. Ылаңгыя 2025 чылда республика «Амыдыралга инфратургузуг» национал төлевилелдиң шупту көргүзүглерин чедип алганы демдеглеттинген.
2026 чылда Тываның орук четкизин эде чаартыр ажылдар уламчылап, IV делегей чергелиг буддийжи шуулганның аалчыларын уткуп алырынга белеткээри демдеглеттинген.
Роман Новиков Тываның Баштыңынга болгаш ооң командазынга үре-түңнелдиг кады ажылдажылгазы дээш четтиргенин илереткен: «Бир дугаарында, силерниң төлевилел командаңарның чедиишкинниг ажылын айтыксап тур мен.
«Амыдыралга инфратургузуг» национал төлевилелдиң ачызында силерниң республикаңарга 2025 чыл онзагай болуп, салдынган көргүзүглер шупту чедип алдынган. Ол түңнелдерни кады күжениишкиннеривис база шын шиитпирлерни хүлээп алганывыстан чедип алган бис. Кады ажылдажылгавыс-биле чүгле оруктарның байдалын экижиткен эвес, а Россия Федерациязының Президентизиниң болгаш Чазааның айыткан сорулгаларын шуптузун чедип алган бис» – деп, Росавтооруктуң удуртукчузу чугаалаан.
Владислав Ховалыг регионнуң чурттакчыларынга болгаш аалчыларынга федералдыг автооруктарның ужур-дузазын демдеглээн: «Бистиң республикага автооруктар – амыдыралдың судалы-дыр, ылаңгыя Р-257 «Енисей» федералдыг автоорук. Бо орук бистиң чараш республикавысче аян-чорукту ажыдып, Россияның регионнарын Моол база Кыдат-биле харылзаштырып турар делегей чергелиг транспорт коридорунуң чугула кезээ болуп турар. Ол оруктуң байдалы – бистиң ниити мурнады хөгжүдер угланыышкынывыс болур. Росавтоорук агентилели орук четкизин хөгжүдер айтырыгларны шиитпирлээринге улуг деткимчени кезээде биске көргүзүп чоруур. Кады хөделиишкиннеривис болгаш тускай сорулгалыг ажылывыс ачызында орук шимчээшкининиң шынарын болгаш айыыл чок чоруун доктаамал бедидип, кол маршруттарның эрттирикчи шынарын калбарткан бис» – деп, регион удуртукчузу демдеглээш, Тыва Республиканың социал-экономиктиг хөгжүлдезинге чаа идигни бээр регионнуң транспорт инфратургузуун чаартыр планда айыттынган хемчеглерни боттандырар дээш моон-даа соңгаар кады ажылдаарынга бүзүрелин илереткен.
Сөөлгү чылдарда республиканың орук ажыл-агыйын экижидер талазы-биле улуг ажылдар кылдынганы демдеглеттинген. Чүгле 2024 чылда ниитизи-биле 110 километр ажыг 44 орук участогун септеп, чогуур байдалче киирген. 2025 чылда бо адырда ажылдың хемчээли ийи катап көвүдээн.
Бо хүнде Тывада федералдыг автооруктарның 70,6 хуузу эки байдалдыг болуп, чурттуң ортумак көргүзүүнге деңнешкени – эки чедиишкин. Оон аңгыда, кол четки болур регионалдыг оруктарының 60,3 хуузу чогуур деңнелде. Чижээ, Кызылда Вавилин ээтпээнде орукту эде чаартыр ажылдар доозулган, хоорайның эң хөй шимчээшкинниг участоктарының бирээзи – Колхозная кудумчузун септээн. Ниитизи-биле Кызыл агломерациязында орук четкизиниң 85 хуузун эки байдалче киирген.
Суурларже кирер оруктарже улуг кичээнгейни салган: 2025 чылда Бажың-Алаак суурже орукту дооскан, Аржаан, Хадың, Чкаловка, Тарлаг, Шеми, Тээли, Бай-Тал, Суг-Аксы суурларже орук участоктарын асфальтылаан.
Ооң-биле чергелештир 2026 чылда кол сорулгаларның бирээзи – республиканың федералдыг оруктарынга озал-ондактар санын эвээжедири база орук шимчээшкининиң айыыл чок чоруун бедидери чугула дээрзинге ийи тала чөпшээршкен. «Бистиң оруктарывысты шупту ажыглакчыларга айыыл чок болдурар чаартылгалыг шиитпирлерни ажыглалче киирер дээш, кады ажылдажылгавысты ам-даа хөгжүдер ужурлуг бис» – деп, Росавтоороуктуң удуртукчузу демдеглээн.
Эрткен чылын «Енисей» Р-257 автооруунга чырык киирериниң ажылы доозулганын сагындыраал. Программада региондан алды чурттакчылыг чер: Кызыл биле Шагаан-Арыг хоорайлар, Элегес-Аксы, Ак-Туруг, Солчур, Хандагайты суурлар кирген. Федералдыг автоорук дургаар ниитизи-биле 15,3 километр чырык шугумнарын шөйген.
2026-2031 чылдарда Тыва Республикада ол-ла федералдыг автооруктуң Баян-Кол суур чоогунда 11 километр участокту – 859 километр ден 870 километрге чедир септеп кылыры планнаттынган. Бо төлевилел регионнуң транспорт инфратургузуун хөгжүдүп, орук шимчээшкининиң айыыл чок болгаш таарымчалыг байдалын бедидип, орук шывыының шынарын экижидеринге идигни бээр.
Бо чылдың август айда болуп эртер, 20 ажыг чурттарның төлээлерин чыыр ужурлуг IV делегей чергелиг буддийжи шуулганга белеткел ажылдары-биле регионнуң оруктарын чаартып, аалчыларны уткуп алырынга белеткээрин база Роман Новиков дыңнаткан.
Ужуражылганың түңнелинде, Росавтоорук төлээлеринден Транспорт адырының эртем-технологтуг хөгжүлде концепциязының иштинде эртем ажылынга киржир санал киргенин Владислав Ховалыг база-ла бодунуң телеграм каналынга дыңнаткан.
«Кызылдың транспорт техникуму-биле база кады ажылдаарынга белен бис. Эрткен чылдан бээр Тывада орук тудуг-септелге ажылдарынга ажыглап каапкан асфальт шывыын катап болбаазырадыр технология киргенин дыңнадыксап тур мен» километр деп, Тываның Баштыңы тайылбырлаан.
