Шаандан тура тыва кижи саңны аржааннап, аңнап, чер азы даг дагаанда, улуг үүле бүдүргенде, Шагаа дүшкенде салыр чораан.
Саң салыры дээрге өгнүң эр ээзиниң бодунуң болгаш өг-бүлезиниң мурнундан өршээл, кежик дилеп, Дээр Ада болгаш Чер Ие-биле чажыт сымыраныг чугаазы болур.
Саӊ салыр езулалды эртенги хүннүӊ херели аалдыӊ коданынга дээй бээри-биле эгелээр. Артыжын, ыяш-дажын, чеминиң дээжизин баш бурунгаар аңгылап, белеткеп алган болур.
Саң салырда, оран-делегей болгаш чер-чурт ээлерин чемгерерде, ѳгге кирген аалчыларны хүндүлээрде ак чемни элбээ-биле белеткээр. Ак чемге сүт, сүттүг шай, өреме, саржаг, ааржы, чөкпек, ээжегей, курут болгаш быштактың янзы-бүрү хевирлери – шөйген быштак, кыскан быштак болгаш оон-даа өскелери хамааржыр.
Шагаада саӊны эӊ улуг назылыг кижи эр хиндиктиг чонну баштап алгаш, бедик, арыг черге салыр. Харны чыггаш, оваалап каан бедигээшке үш дашты салгаш, ооӊ кырынга от кыпсыр. Саӊны кывыскаш, аъш-чемниӊ дээжизин салыр, от ээзинге, эрги чылга, чаа чылга дээш чоруй баар. Бо кылдыныглар аӊгы-аӊгы бурганнарга, чер ээлеринге база оттуӊ ээзинге тускай өргүл болуп турар. Ол үеде ыяап-ла йөрээл сөстер чугалаары чугула.
Лама башкылар улуг номналды эрттирип, чон эккелген ак чеминиң дээжизин хып турар отка өргүүрге, оран-таңды ээлери ооң чыдынга аъштанып-чемненир, аал-коданга, аймак чонну карактап-камгалаар деп оштап турар. Саңның оду аажок хөрлээленип, чалбыышталып кывар болза, эки чүүлдү оштап турар болур.
Саңны лама-даа, хам-даа, азы төрел бөлүктүң улуг назылыг кижизи-даа салып болур. Лама кижи судурун номчуур. Хам алганыр. Улуг назылыг кижи чер, суг, даг ээлеринге чалбарып, камгалал дилээр.
Тыва үндезин культура төвүнүң белеткээн чүүлү