Бүдегечи Конзулакович Бүдегечиев (1921-2002) Тыва Арат Республиканың Улуг-Хем кожууннуң Ийи-Тал сумунун Барык деп черге арат өг-бүлеге төрүттүнген. 1935 чылда школанын чеди клазын дооскаш, Тываның саң-хөө яамызының чанынга бухгалтырлар школазынче дужаап кирген. Ону доозупкаш, 1938 чылда бодунуң тускай мергежили-биле Тувинценкооп черинге ажылдап эгелээн. 1940 чылда эгелеп чоруур саң-хөө ажылдакчызын Тываның Улусчу Революстуг партиязының Төп Комитеди эскерип кааш, оон-даа берге адырже – көдээ ажыл-агыйже томуйлаан.
Бүдегечи Конзулаковичини 1946 чылда Чөөн-Хемчик районнуң комсомол комитединиң бирги секретарынга соңгуткан, аңаа 1950 чылга чедир ажылдаан. 1950 чылдарда Тыва областың комсомол комитединге кол албан-дужаалды – кадрлар секретарынга дааскан. Бүдегечиев 1951 чылдан 1953 чылга чедир партия школазынга өөренип турган, ооң соонда облисполкомнуң чанында кадрлар килдизиниң эргелекчизи апарган. 1954 чылда областың хереглекчилер эвилелинге инспектор албан-дужаалынче шилчиткен. 1956-1959 чылдарда Москваның Экономика институдунга өөренип турган. Өөредилгезин дооскаш, дораан-на Тываның улуг организацияларының бирээзи Кызыл хоорайның хереглекчилер ниитилелиниң удуртукчулар чөвүлелиниң даргазының оралакчызы апарган. Ийи чыл эрткенде, регионнуң хереглекчилер эвилелиниң даргазынга соңгуткан.
Бүдегечи Конзулаковичиниң саң-хөө болгаш башкарыкчы талазы-биле улуг дуржулгазын болгаш онзагай арга-дуржулгазын барымдаалап, 1966 чылда Тыва АССР-ниң саң-хөө сайыдының оралакчызы кылдыр томуйлаан. 1968 чылда Cадыг-саарылга сайыды кылдыр бедиткен, ынчалза-даа ийи чыл эрткенде Саң-хөө яамызынче эглип келгеш, 1987 чылда хүндүлүг дыштанылгаже үнгүжеге чедир удуртуп келген.
Бүдегечи Бүдегечиевтиң ажыл-ижи чазактың бедик шаңналдары-биле — Күш-ажылдың Кызыл Тук, Улустарның Найырал ордени, Хүндүлелдиң демдээ база сес медальдар-биле демдеглеттинген. 1981 чылда «Тыва АССР-ниң алдарлыг экономиизи», а 1984 чылда «РСФСР-ниң алдарлыг экономиизи» хүндүлүг атты тывыскан. Хөй санныг хүндүлүг демдектер болгаш херечилелдер-биле шаңнаткан. Ооң ады «ХХ вектиң Тываның алдарлыг кижилери» деп күрүне номунче «Эң эки саң-хөө ажылдакчызы» деп коминацияга киирген.
«Кызыл хоорайның хүндүлүг хамаатызы» атты 1996 чылдың январь 23-те тывыскан.
Номдан чурук.
Почётные граждане города Кызыла. – Под общей редакцией Каюмовой А.Ш., Шангиной Н.М. – МАУ «Информагентство «Кызыл». – 2014. – стр. 52-53.
