Тываның Чазаанга тускай шериг операциязының киржикчилерин болгаш оларның өг-бүлелерин деткиир талазы-биле албан черлер аразының комиссия хуралы болуп эрткен.
Инвалид хоочуннарның социал адаптациязы, ол ышкаш бажыңнар чанында шөлдерни болгаш подъездилерни оларга чедингир кылдыр кылыры, ол ышкаш ис чок читкен дайынчыларның өг-бүлелеринге дуза көргүзери – чугааның кол темазы болган.
«Комиссия элээн каш чылдар дургузунда ажылдап турар. Маадырларывыс тайбың амыдыралче эглип кээрге, оларның өг-бүлелери бүгү талалыг деткимчени алыр кылдыр байдалдарны чоорту тургузуп турар бис. Тываның Баштыңы тускай шериг операциязының киржикчилериниң социал адаптациязын бир дугаарында шиитпирлээр сорулганы салган» – деп, комиссияның удуртукчузу, ТР-ниң Чазак Даргазының оралакчызы Орлан Сарыглар чугаалаан.
«Ада-чурт камгалакчылары» фондунуң регионалдыг салбырының дыңнатканы-биле алырга, бөгүнде республикада инвалид болгаш курлавырже халашкан 300 ажыг тускай шериг операциязының хоочуну бүрүткеттинген. Хөй кезии Кызылда, ол ышкаш Улуг-Хем, Кызыл кожууннарда чурттап турар. Фонд муниципалдыг тургузуглар-биле кады оларның чурттап турар байдалын хынааш, «Угаанныг бажың» системазын ажыглап тургаш, инвалидтерниң бажыңнарын эде салырынга дузаны кадып турар.
Бажың чоогунуң девискээрлерин инвалидтерге таарыштыр чаагайжыдары амгы үениң чидиг айтырыы болуп артпышаан. «Хөй квартиралыг бажыңнарда чурттап турар инвалидтерге пандустар, автомашина тургузар тускай черлерни аңгылаар айтырыгны шиитпирлээри чугула. А чер бажыңнарда чурттап турар улуска чаагайжыткан арыгланып-чунар черлерни, суг чыыр тускай шыгжамырларны тударынга дуза херек. Бирги бөлүктүң инвалид хоочуннарынга бирги ээлчегде дузаны көргүзер. Муниципалдыг бюджеттерге ол хемчеглерже акша-хөреңгини тускайлаан турар ужурлуг» – деп, Орлан Сарыглар демдеглээн.
Ис чок читкен дайынчыларның өг-бүлелерин деткиирин база аңгы чугаалашкан. «Ада-чурт камгалакчылары» фонд ындыг өг-бүлелерге психологтуг, психотерапевтиг, социал болгаш юридиктиг деткимчени көргүзер бүрүн эргени эрткен чылдың мартта алган. Ол ышкаш ис чок читкен дайынчыларның чоок улузу чогуур төлевирлерин кылдыртып алырынга дузалажыр дээш, олардан ДНК анализин алыр ажылды чорудуп турар.
Бо ажылды дүргедедири-биле, Кызыл хоорайже биоматериалдар чедирерин организастаар харыысалгалыг кижилерни томуйлаар даалганы кожуун чагырга даргаларынга берген.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның эгелээшкини-биле, ис чок читкен дайынчыларның өг-бүлелери одаар хөмүр-дашты ап, ажы-төлү школада халас чемненип турар.
ТР-ниң Күш-ажыл яамызының дыңнадыындан алырга, сөөлгү үш чылда тускай шериг операциязының киржикчилериниң, оларның аразында ис чок читкен дайынчыларның 1,5 муң хире ажы-төлү уругларның кадыкшылга лагерьлеринге халас дыштанган. Кызылда болгаш Кызыл кожуунда школачыларны хөй-ниити транспортунда халас аргыштырып турар.
Хөй ажыл-чорудулгалыг төп тускай шериг операциязының хоочуннарынга «чаңгыс соңга» таварыштыр күрүне ачы-дузазын чедирерин организастаан. Кандыг деткимче программаларынга киржир эргелиг дээрзин ол-ла дораан тодарадыптар комплекстиг системаны ажылдаткан. Ажыл дилеп турган тускай шериг операциязының хоочуннарының 42 хуузу доктаамал ажылда тургустунган, ам ону 75 хуу чедирер планныг.