Россияның Чазааның Даргазының оралакчызы Дмитрий Патрушевтиң удуртулгазы-биле эрткен 2026 чылдың үер болгаш өрт сезонунуң айыыл чок чоруун хандырарын белеткээр талазы-биле хуралга Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг киришкен.
Онза байдалдар яамызының сайгарылга болгаш мониторинг төвүнге ук хемчег болуп эрткен. Россия Федерациязының субъектилериниң удуртукчулары база харыысалгалыг шупту федералдыг албан черлер – Россияның Бойдус яамызы, Россияның Онза байдалдар яамызы, Россияның Ыраккы Чөөн чүктүң хөгжүлде яамызы, Россияның гидрометеотөвү, Ростеххайгаарал албаны, Росбойдусхайгаарал албаны, Россугкурлавырлары, Росарга-арыг аңаа киришкен.
«Эрткен чылын өртке алыскан шөлдер ийи катап эвээжээн. Россияның Чазаа 2025 чылда арга-арыг өрттерин болдурбазы болгаш демиселинче 20 хире млрд рубльди аңгылаан. Ол акшаландырыышкынның аразында Ыраккы Чөөн чүкте арга-арыг өрттериниң төвүн тургузуп, элээн өртке алыскан регионнарда салбырларның материал-техниктиг баазазын чаарткан. Ооң-биле чаа 11 авиа кезекти тургузуп, амгы үеде бар 40 кезекти чепсеглээри планнаттынган» – деп, Дмитрий Патрушев чугаалаан.
Бо чылын арга-арыг өрттерин дүрген илередип тыварын күштелдирип, ам-даа видеокамераларны садар. Арга-арыг өрттерин өжүрер техника аймаан чаартыр, ол ышкаш чаа регионнарга база. 19 регион арга-арыг өрттерин болдурбас болгаш ооң-биле демисежир немелде акша-хөреңгини алыр. Чазак Даргазының оралакчызы өрт сезону эгелевээнде шупту хемчеглерни шынарлыг чорударын хуралдың киржикчилеринге сагындырган.
2025 чылдың марттан октябрьга чедир Тыва Республикага 18486,46 гектар ниити шөлдү ээлээн 179 арга-арыг өрттү демдеглеттинген. 2024 чылга деңнээрге, өрттерниң саны 17 хуу – 36 таварылгага, а өрттүң шөлү 2,43 катап, азы 26463,20 га чедир эвээжээн. Онза камгалалдыг бойдус девискээрлеринде, тодаргайлаарга, «Азас», камгалалдыг черг 4 гектар шөлге 3 өрт болган, эрткен чылга деңнээрге элээн кызырылган. ТР-ниң арга-арыг фондузунга 53,3 сая рубльдиң когаралы чедиртинген, 2024 чылга деңнээрге 20 катап эвээш (1,065 млрд. рубль).
Эрткен чылын республикага суг үери чүгээр эрткен. Кызыл хоорайда Улуг-Хемниң, Тоора-Хем биле Сейба суурларда Бии-Хемниң, Чадаана хоорайда Чадаана хемниң суунуң деңнели 20-ден 57 сантиметр чедир көдүрүлгени демдеглеттинген. Өске хемнер-сугларга сугнуң деңнели баткан турган. Ниитизи-биле, суглар ындыг-ла кончуг улгатпаан. Чурттакчылыг черлерге суг үериниң айыылы болбаан. Регионда суг үеринге бо-ла таваржыр 40 чурттакчылыг черде сугга алзыр девискээрни тодарадыр ажылдар доозулган. Камгалал чалдарны тудар, база ол чоок-кавызынга чаа бажыңнар болгаш өске-даа объектилер тударын болдурбас дээш ону тодарадыры чугула.
«Бистиң мурнувуста чиге ажылдар бар: арга-арыг өрттериниң шөлүн эвээжедири, өрттерни баштайгы 24 шагында өжүрерин чедип алыры, чурттакчы чон ортузунга профилактиктиг ажылды күштелдирери. Тускай угланыышкынныг республиканың шупту яамылар болгаш албан черлеринге, ол ышкаш муниципалитеттер удуртукчуларынга часкы үер-чайыкка болгаш өрт айыылының сезонунга белеткенир болгаш салдынган сорулгаларны чедип алыр даалгалар бердинген» – деп, Владислав Ховалыг хурал соонда чугаалаан.
Хуралдың киржикчилери албан черлер аразында боттуг кады ажылдажылганың чугулазын демдеглээннер. Россияның Онза байдалдар яамызының эрттирип турары өөредилгелер болгаш пландан дашкаар хыналдалар дамчыштыр ону организастап болур. Оон аңгыда федералдыг деңнелде база регион бүрүзүнде онза байдалдарны болдурбас болгаш оларның уржуктарын чайладыр штабтар тургустунган.
