Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Озвучка выделенного текста
Настройки
Обычная версия
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы
(видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию
Кызыл
11 августа, вт
Настройки Обычная версия
Шрифт
А А А
Фон
Ц Ц Ц Ц Ц
Изображения
Междубуквенный интервал
Одинарный Полуторный Двойной
Гарнитура
Без засечек С засечками
Встроенные элементы (видео, карты и т.д.)
Вернуть настройки по умолчанию

Тыва – эртем-нептерелдиг туризмни сайзырадыр талазы-биле чурттуң мурнакчы регионнарының санында

11 августа 2026
1

Тыва Республика эртем-нептерелдиг туризмни хөгжүдер талазы-биле чурттуң мурнакчыларының бирээзи апарган деп, Россия Федерациязының Чазаа дыңнаткан.

Санкт-Петербург, Башкортостан болгаш Саха Республикалар, Краснодар, Красноярск, Пермь, Ставрополь крайлар база Амур, Архангельск, Иркутск, Нижегород, Рязань, Самара, Тамбов областар база мурнакчы регионнар санынче кирген.

РФ-тиң Чазак Даргазының оралакчызы Дмитрий Чернышенко Эртем болгаш технологияның он чылының хемчеглери езугаар чурттуң 35 регионунда 110 хире эртем-нептерелдиг маршрут тургустунганын демдеглээн. Бо маршруттар өөредилге болгаш чырыдыышкын хемчеглери, ол ышкаш эртем-шинчилел объектилеринче экскурсиялар кирген тускай ажылдаан программалар-дыр. Маршруттар дугайында медээни наука.рф деп сайтыдан көрүп болур.

Президент Владимир Путинниң даалгазы чуртта эртем-нептерелдиг туризмни хөгжүдеринге идигни бергенин Дмитрий Чернышенко Дмитрий Чернышенко демдеглээн. «Бо дээрге ада-чурт технологияларының болгаш шылгараңгай эртемденнерниң делегейинче кирер езулуг орук-тур. Программа хөй-хөй уругларга болгаш аныяктарга шинчилел болгаш чогаадыкчы адырга депшииринге дузалаар, а улуг аян-чорукчуларга чурту дээш чоргааралды база катап оттурар» – деп, ол чугалаан. Сөөлгү 2,5 чылда маршруттар саны 30-ге көвүдээн.

Эртем болгаш дээди өөредилге сайыды Валерий Фальков дээди өөредилге черлериниң, эртем организацияларының, эртем-шинчилел инфратургузуунуң саны хөй регионнарда эртем-нептерелдиг туризм элээн шапкын хөгжүп турарын демдеглээн. Сайыттың чугаазы-биле алырга, төлевилел киржикчилериниң хөй кезии эртемче угланган ажылдыг – лабораториялар, эртем-шинчилел төптери, обсерваториялар, планетарийлер, эртем музейлери, технология парктары болгаш бедик технологиялыг бүдүрүлгелерге сонуургалдыг.

Өөредилге болгаш эртем яамызы эртем-нептерелдиг туризм объектилериниң бүгү-российжи даңзызын доктаамал чаартып турар, ында аудиторияга чедингир 1,3 муң ажыг объект бар.
Регионнар-биле ажылче онза кичээнгей угланган. 2025 чылда болуп эрткен эртем-нептерелдиг туризмге бирги төлевилел эгелээшкининге Россияның 57 субъектизи киришкен. Командалар боттарының регионнарында эртем-нетерелдиг туризмни хөгжүдеринге идеяларны ажылдап кылгаш, «орук карталарын» тургускан.

Эртем-нептерелдиг туризмге күрүне стандарты база күш кирген. Эртем болгаш технологияларның он чылы езугаар 2022 чылдан боттандырган «Эртем-нептерелдиг туризм» эгелээшкини салым-чаяанныг аныяктарны эртемче хаара тудуп, российжи эртемниң чедиишкиннериниң дугайында информацияның чедингирин бедидер сорулгалыг.

Бо чылын Тывада эртем-нептерелдиг ийи маршрут ажыттынганын сагындыраал. Республиканың эртем албан черлери туроператорлар-биле кады оларны ажылдап кылган.

«Тываның геологтуг төөгүзү: бурунгу вулканнардан юр үезиниң хөмүрлеринге чедир» деп маршрутту РЭА Сибирь салбырының Тываның бойдус курлавырларын комплекстиг хөгжүдер институду база «Алдын ном» коммерцияга хамаарышпас автономнуг организация ажылдап кылган. Беш шак үргүлчүлээр бо маршрут регионнуң геологтуг кол үелерин болгаш объектилерин хаара тудуп, бойдустуң бурунгу өскерлиишкиннериниң «дириг» бадыткалын көөр арганы аян-чорукчуларга берип турар. Маршрут 60 хире километрни эртер.

Тываның гуманитарлыг болгаш дузалал социал-экономиктиг шинчилелдер институду «Тыва: төөгүже аян-чорук» деп маршрутту ажылдап кылган. Ол туристерге археологтуг тураскаалдарны, шажынчы культура объектилери болгаш Цеченлинг, Тубтен Шедруб Линг сарыг шажын хүрээлерни база Воскесенск дуганын таныштырар. 15 километр маршрутту алды-чеди шакта санап тургускан. Киржикчилер оларны дыңнаарындан аңгыда эртем-шинчилел ажылдарынга киржир.