ТР-ниң Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы республиканың ажыл-агыйларында малдың кыштаглаашкыны хүр менди эртип турарын дыңнаткан. Малчыннар февральдың 20-ге чедир кышкы мал чеминиң чартыын ажыглаан.
Яамының дыңнадыы-биле алырга, амгы үеде регионнуң шупту ажыл-агыйларында 3423 кышкы турлаг бар. Эрткен чылга деңнээрге 54 хөй. Ол өскерлиишкин «Агростартап» база «Агромотиватор» грант киржикчилери-биле өзүп, ол ышкаш октаттынган объектилерни катап тургусканы-биле холбаалыг болган. Малчын аалдарже үнер оруктар ажык дээрзин яамы дыңнаткан.
Республикада харның кылыны ортумаа-биле 28 сантиметр хире. Эң улуг хар Таңдыда (47 сантиметр чедир), Бии-Хем (43-54 сантиметр), Тожу (45 сантиметр), Каа-Хем (54 сантиметр чедир) кожууннарда демдеглеттинген. Оруктарны тырттып, аштаарынче 97 техника аймаан база 234 далбыйны ажыглап турар.
2025 чылдың ноябрь төнчүзүнге чедир бүгү хевирниң ажыл-агыйларында 164,7 муң баш улуг бода мал бар болган, ооң 83,3 муң бажы инек, 669,9 муң бажы хой база өшкү, 99,6 муң бажы чылгы мал.
Кыштаглаашкын үезинде 111,8 муң тонна мал чемин чараан, ниити курлавырның чартыы хирени. Республика кыштаглаашкынны хүр менди эртер дээш, ниитизи-биле 223,9 муң тонна сигенни база 986 тонна мал чиир тараа культураларын белеткээн. Амгы үеде арткан мал чеминиң хемчээли 112 муң тонна, азы 50 хуузу.
Муниципалдыг курлавырларда 287,1 тонна сигенни ажыглаан, 735 тонназы, азы 71,9 хуузу ам-даа бар. 2025 чылда 17 кожуун муниципалдыг курлавырларже шупту 1022 тонна сиген-ширбиилди белеткээн турган.
Кыштаглаашкынга мал чемин белеткээринден аңгыда, ону садып ап, чедирген. ТР-ниң Көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем яамызы хууда сайгарлыкчы Эрес Дуузаның тараачын-арат ажыл-агыйындан 680 дүргек: ооң иштинде 570 дүргек сиген база 110 дүргек саваңны садып алыр керээни чарган. Мал чемин Кызыл кожууннуң Сукпак суурда түр када шыгжаар болгаш садып-сайгарар черде чедирген. Бо хүнге чедир курлавырдан 131 дүргек сигенни, 43 дүргек саваңны хереглелдиг көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринге үлээн. Курлавырда ам-даа 439 дүргек сиген болгаш 67 дүргек саваң бар.
Тывада эпизоотиктиг байдал таарымчалыг. Малдың халдавырлыг аарыгларындан аараан азы өлүп-хораан таварылгалар демдеглеттинмээн. Республиканың ветеринария төвүнүң салбырлар тускай мергежилдиглери ажыл-агыйларга ветеринарлыг дузаны көргүзүп турар. Ол үнүүшкүннер үезинде чогуур ветеринарлыг ачы-дузаны чедирип, аарыгларны болдурбазының талазы-биле арга-сүмелерни малчыннарга берип турар.
Ящур болгаш бруцеллез аарыгларынга удур профилактиктиг тарылгаларны, ол ышкаш кеш аарыгларынга болгаш ижин курттарынга удур баш удур эмнээшкиннер планнаттынган. Бо ажылдарга херек эмнерниң курлавырын тургускан.
Кыштаглаашкынны онча эртип, корум-чурум үүлгедиишкиннерин болдурбазы-биле көдээ ажыл-агый эргелелиниң тускай мергежилдиглери, мал эмчилери, эмнелге ажылдакчылары, социал политика талазы-биле тускай мергежилдиглер, участок шагдаалары малчын турлагларже доктаамал үнүп, малчыннарга боттуг дузаны көргүзүп турар.
Яамының база албан черлер аразының бөлүктери 2025 чылдың декабрь эгезинден бээр 2439 аалга четкен, үнүүшкүннер ам-даа уламчылаар. Тускай мергежилдиглер ол чоруп тургаш, кыштаглаашкын эки эртип турарын, малдың баш санында чидириглер чогун демдеглээн. Шупту ажыл-агыйларда малдың күш-деңгели ортумак деп үнелээн.
