Тываның үш өөредилге албан черлери «Ажыктыг болгаш чижилгелиг экономика» национал төлевилелдиң «Күш-ажылдың бүдүрүкчүлүү» регионалдыг төлевилели езугаар күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн бедидеринче угланган эң эки арга-дуржулгаларны көвүдедеринче бир дугаар кирген.
Кызылдың «Алдын дүлгүүр» бир дугаар уруглар сады 5-тен 7 харга чедир кадыкшылы кызыгаарлыг уругларга социал болгаш хүн бүрүде херек арга-мергежилгелерин хевирлээр программаны ажыглап эгелээн. Камныг технологияларны ажыглааны-биле херек мергежилгелерни сайзырадырының үези 90-дан 55 хонук чедир, азы 40 хире хуу кызырылган.
Оон ыңай, албан чери тускай мергежилдиглерниң ажылын дакпырлаарын долузу-биле чок кылган. Документилер белеткээриниң болгаш чогуур майыкты шилип алырының аргаларын экижиткен, ынчангаш ажылдакчылар организастыг ажылдарже эвээш үе чарыгдап, а уруглар-биле дорт ажылдаарынга хөй үени берип турар апарган.
Кызылдың транспорт техникуму «Кижизидилге ажылының планын боттандырарының дугайында отчетту белеткээрин кызырары» деп практиканы ажыглаар. Амгы үеде ол ажылдап кылган шиитпир чөпшээрежилге чадазын эртип турар.
Тускай мергежилдиглер «Квартал төнчүзүнде класс башкызының отчет документилерин чыырын эвээжедири» деп практиканы Кызылдың беш дугаар гимназиязында шенээннер. Манааны түңнел чедип алдынмаан: шыгжамырга таблицаны тургузары, медээлерни катаптаптаарынга чедирип, башкыларга немелде чүъктү тургускан. Ынчангаш шенелдениң үре-түңнел чок ол шиитпиринден ойталааш, 2026 чылдың ноябрь 13-ке чедир чаа практиканы шилип алгаш, боттандырар болган.
Камныг технологияларны ажыглалче киирери чүгле чедиишкинниг түңнелдерни эвес, а аңгы-аңгы аргаларны херек кырында шенээрин гимназияның арга-дуржулгазы көргүскен. Түңнел чок шиитпирлерни тодарадып алыры, үе шаанда ажыл-чорудулганы таарыштырарынга болгаш башкыларның эң чугула ажылы – уруглар өөредилгезинге болгаш кижизидилгезинге бюрократчы чүъктү эвээжедиринге дузалаар херекселдерни шилип алыр аргалыг.
Тываның өөредилге черлеринге эң эки арга-дуржулгаларны ажыглалче киирер төлевилел уламчылап турар. Республиканың өөредилге системазында күш-ажылдың бүдүрүкчүлүүн бедидеринче болгаш таарымчалыг болгаш үре-түңнелдиг ажыл чорудуун тургузарынче угланган шынарлыг шиитпирлерни нептередири ооң сорулгазы деп, ТР-ниң Экономиктиг хөгжүлде болгаш үлетпүр яамызы дыңнаткан.