Бии-Хем кожууннуң Аржаан сумузунуң культура одаанга "Энелер" хоочуннар чөвүлелиниң кежигүнү, Тываның алдарлыг малчыны, шүлүкчү Мария Монгуш аныяк-өскенни "Өгбе чагыы өөредиглиг" деп бөлгүмче эвилелдеп, дүк дыдып, ээрер кичээлди эрттирген.
Бурунгу өгбелеривис уругларын бичиизинден тура күш-ажыл кылырынга өөредип, кижизидип чораанын сумунуң энелери эки билир. Аржаан сумунуң хоочуннары боттарының арга-дуржулгаларын аныяк-өскенге, уругларга дамчыдып турары үлегерлиг дээрзин суму чагырга чериниң удуртулгазы онзалап демдеглээн.
Бөлгүмде долу эвес мөөңнээшкинче келдирткен шериг албан-хүлээлгелиглерниң ажы-төлүн база хаара туткан. Ол ышкаш хоочуннар сумунуң школазынга тема аайы-биле ужуражылгаларны доктаамал эрттирип турарлар.
"Энелер" чөвүлели 2014 чылда тургустунган. Ында 12 хоочун бар.
«Зорко одно лишь сердце»: путь учителя Виты Тумат
Спокойный голос. Добрые глаза. Мел в руках вместо указки. Она не требует идеальной тишины — просто говорит так, что дети слушают. Вите Тумат тридцать лет.

