Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг Санкт-Петербург хоорайга сургакчылаашкын үезинде, Күрүнениң Эрмитажының директору Михаил Пиотровский-биле ажылчын ужуражылганы эрттирген.
Ужуражылга үезинде ийи тала эрткен чылдың ноябрьда чарган дугуржулга езугаар кады ажылдажылганы уламчылаарын дугурушкан. Тодаргайлаарга, регионнуң музей ажылдакчыларын өөредир, чаа археологтуг экспедицияларны деткиир, Тывага иштики туризмни хөгжүдер талазы-биле хемчеглерни хүлээп алыр дугайында дугуржулга чедип алдынган.
Владислав Ховалыг 2022 чылда Тываның Бии-Хем кожуунунда Чиңге-Тей I базырыындан тывылган чүүлдерге тураскааткан «Тываның Хааннар шынаазының «алдын аныяктары» деп делгелгениң майның 27-де Эрмитажта ажыттынганының ужур-утказын демдеглээн.
Делгелге Хааннар шынаазында Чинге-Тей I тураскаалдыг мемориал комплексти эртем талазы-биле шинчилээнин көргүскен материалды таныштырган. Көрүкчүлер археологтуг ажылдың чадаларын – үптекчилерниң дегбээни базырыктың эң баштайгы шинчилелдеринден эгелээш, билдингир скиф дайынчы орнукшуткан черни казып тыпканынга чедир сонуругап көөр аргалыг. Бо базырыктан тывылган үнелиг тывыштарны Күрүне Эрмитажының эртем килдистеринге болгаш реставрация лабораторияларынга бүгү талазындан шинчилеп, оларны катап тургускан ээлчеглиг чадзы доосту бергенинге делгелгени тураскаадып делгээн.
Эрмитажта амгы үеде делгеттинген делгелге доосту бээрге, бурунгу эдилелдерни Тыва Республиканың Национал музейиниң фондузунче дамчыдар.
Ол чорда, Владислав Ховалыгга Аржаан-2 базырыырндан тывылган эдилелдер шыгжаттынган залче экскурсияны эрттирген. Чөөн Европаның болгаш Сибирьниң археология салбырының улуг эртем ажылдакчызы, Күрүне Эрмитажында Мурнуу-Сибирьниң археологтуг экспедициязының начальниги, Чинге-Тей I базырыынга казыышкыннарның удуртукчузу Константин Чугунов экскурсияны эрттирген.
Күрүне Эрмитажы-биле Тыва Республиканың аразында дугуржулгада Чиңге-Тей I орнукшудулга-базырык комплекизинден тывылган археологтуг эдилелдерни эртем-шинчилел, реставрация, кадагалаар, катап чаартырының негелделерин тодаратканын сагындыраал. Документ езугаар алырга, 2028 чылга чедир Күрүне Эрмитажының эң тергиин тускай мергежилдиглери комплекстиң онзагай археологтуг тывыш комплекизин шинчилеп, катап тургузуп, кадагалап арттырары-биле ажылдаар.
Күрүне Эрмитажының деткимчези-биле, Тыва бөгүнде Аржаан-2 орнукшудулга-хөөржүдүлге комплекизинден тывылган ховар археологтуг коллекциялыг. Тыва Республиканың Национал музейинде скиф алдынының залын аңгылаан, ол хөй санныг туристерни хаара тудуп турар.