Тыва үндезин культура төвүнге Тываның Чазааның 2025 чылда отчедун таныштырган. Тываның Баштыңының Администрация удуртукчузу Юрий Ананьин хуралды удуртуп эрттирген.
ТР-ниң Чазааның 2025 чылда ажыл-чорудулгазының түңнелдериниң видеокөргүзүүн чыылган чонга таныштырган. Нацтөлевилелдерниң, хөй чагыгларның күүседилгези, ажыглалга кииртинген тудуг объектилерниң болгаш боттуг ажыл-херектерниң ачызында Тыва Чазактың 2025 чылда ажыл-чорудулгазының түңнелдерин чыылганнар бедик үнелеп турарын демдеглээн.
Отчетта улуг кичээнгейни экономика айтырыгларынче угландырган. ТР-ниң экономиктиг хөгжүлде сайыды Аяс Баянның дыңнатканы-биле 2025 чылда бүдүрген ниити продукцияның хемчээли 168,4 миллиард рубль болган. Ол дээрге 2024 чылдыынга деңнээрге, 10,9 хуу хөй. Чуртталга бажыңнарының тудуу 37 хууга көвүдээн, 466,9 муң дөрбелчин метр чуртталга шөлүн ажыглалга киирген. Барааннарны үүрмектеп садары 10,4 хууга өскен, өртектиг ачы-дуза чедирери – 1,5 хууга. Биче болгаш ортумак бүдүрүлгелерниң саны – 1,39 хууга, сайгарлыкчы чорукка хаара туттунганнарның саны 9,3 хууга көвүдээн. Чурттакчы чоннуң кижи бүрүзүнге онааштыр акша орулгалары 14 хууга өскен. ТР-ниң социал-экономиктиг хөгжүлдениң амы-хууда программазының чаа чадазының эгези 2025 чыл болган. Эрткен чылда ооң акшаландырыышкынының хемчээли 1,01 миллиард рубль. Аңаа немештир бюджеттен дашкаар дөстерден 712,3 миллион рубльди хаара туткан. Ол акша-хөреңгини шуптузун республика дээштии-биле шиңгээдип ап шыдаан.
Тываның тудуг комплекизинде кылып чоруткан тудуг ажылдары чаа бедик деңнелче көдүрүлген. Кылдынган ажылдарның ниити түңү 33 миллиард рубль. 2025 чылда 466,9 муң дөрбелчин метр чуртталга шөлүн ажыглалга кииргени – республиканың төөгүзүнде туруп көрбээн эң бедик көргүзүг. Чуртталга шөлүн ажыглалга киирер талазы-биле Россияда мурнакчы беш регионнуң санынче Тыва кирген.
Эрткен беш чыл дургузунда ниитизи-биле бир сая 229 муң дөрбелчин метр шөлдүг чурттаар оран-саваны, ооң мурнунда 5 чылда 524,8 муң дөрбелчин метр шөлге деңнээрге, ийи катап хөйнү ажыглалче киирген. 2023 чылдан 2025 чылга чедир чиигелделиг ипотеканы 3359 өг-бүле алган, бо чылын ам-даа 1000 өг-бүлени деткиири планнаттып турар.
Ада-чурттуң камгалакчыларының болгаш Ада-чурттуң дайынынга Улуг Тиилелгениң 80 чылында көскү ажыл-херектер боттанганын отчетта айыткан. Оларның аразында Шумов алышкыларга архитектура-скульптурлуг комплекс, тускай шериг операциязының киржикчилери – дайынчыларга Кызылда тураскаал, Ак-Довурак хоорайда “Алдар аллеязы”, Тоора-Хемде “Хоочуннар аллеязы” дээш өске-даа күш-ажылчы болгаш дайынчы алдар черлери.
2025 чылда тускай шериг операциязының киржикчилериниң болгаш оларның өг-бүлелери, хоочуннарынга социал болгаш материалдыг деткимчеже 1,4 млрд рубльди угландырган. Дайынчыларның 570 ажы-төлү чайгы лагерьлерге халас дыштанган, 315 киржикчи аңгы-аңгы эмнелге черлеринге эмнээшкинни эрткен, социал керээге үндезилээн күрүне деткимчезин 278 дайынчы болгаш оларның өг-бүлези алган дээш өске-даа дузадан аңгыда, “Тываның маадырлары” кадр программазы, социал керээге үндезилээн күрүне деткимчези дайынчы хөделиишкиннерниң киржикчилеринге улуг деткимче болуп турар.
Чазактың ажыл-чорудулгазынга болгаш шиитпирлээри чугула ажылдарга хамаарыштыр Тываның Чазааның кежигүннери харыылаан.