ТР-ниң Өөредилге яамызы коллегия хуралынга башкыларның кадрлар составының болгаш системалыг шиитпирлер негеттинип турар кол айтырыгларны сайгарган. Аныяктарны башкы мергежилинче хаара тудары болгаш арга-дуржулгалыг кадрларны арттырып алырынче угланган комплекстиг планны көрген.
Сайыттың оралакчызының хүлээлгезин күүседип турар Белекмаа Ондарның илеткелинден алырга, республиканың школаларында, уруглар садтарында, колледжтерде база немелде өөредилге албан черлеринде 11 муң ажыг башкылар ажылдап турар. Чеди башкының бирээзи-ле үш чылдан эвээш стажтыг аныяк тускай мергежилдиг болза, 60 хардан өрү назылыг башкылар үлүү чылда бир хуу немежип турар. Чамдык школаларда башкыларның ортумак назы-хары 49 хар чоокшулаан.
«Башкыларның өске регионнарже көжүп база мергежилинден үнүп турары демдеглеттинген. Ылаңгыя эге класстар, математика, орус болгаш төрээн дылдар башкылары, уруглар садтарының кижизидикчилери шуут чедишпес» – деп, Белекмаа Ондар демдеглээн.
Бо айтырыгларны шиитпирлээрде, үш угланыышкынче угланган комплекстиг арга-хевирлерни саналдаан:
- Аныяк тускай мергежилдиглерни хаара тудуп, ажылга быжыглаары. «Мен башкы мен» программа-биле чиигелделиг ипотеканы, албан бажыңын база бажың хөлезилээн төлевирге компенсация бээр деткимче хемчеглерни калбартыры планнаттынган. Ылаңгыя дагдыныкчылар институдун сайзырадып, ол ышкаш өске школалардан шыырак башкыларны хаара тударынче онза кичээнгейни салган.
- Иштики курлавырларны ажыглаары. Профессионал өзүлдениң хууда планнарын киирип, иштики профессионал рольдар (методист, төлевилел бөлүүнүң удуртукчузу дээш, оон-даа өске) системазын тургузарын көөр. Маңаа албан чери болгаш күрүне шаңналдарының комплекстиг системазы чугула идигни бээр ужурлуг.
- Кадрлар планнаашкынын шынарлыг кылыры. Кол, идепкейлиг башкыларны деткииринче, профессионал “шылаашкынны” болдурбазынче, коллективке таарымчалыг социал-психологтуг байдалды тургузарынче онза кичээнгейни салыр.
Кижизидилге болгаш немелде өөредилге адырында байдал кичээнгейни негеп турар. Сайыттың бирги оралакчызы Лариса Андалаева бо системада 6771 башкы хаара туттунганын, оларның 2697-зи немелде өөредилге черлеринде ажылдап турарын дыңнаткан. –
«Коллективтерде пенсия назыны четкен база үнер назылыг ажылдакчылар хөй болганындан, чаа аргаларны боттандырары саадап болур. Чижээ, Бай-Тайга кожуунда башкыларның чартыындан хөйү 20 чыл ажыг стажтыг» – деп, Лариса Андалаева чугаалаан.
Кадрларны сайзырадыр дээш, яамы эде белеткел программаларын калбартып, «Уругларга чүрээм берип тур мен» дээн ышкаш профессионал мөөрейлерни деткип турар. Ооң-биле чергелештир хоорай болгаш көдээ суурларже тускай мергежилдиглер хуваалдазын таарыштырар айтырыгны база шиитпирлээн.
«Уругларга болгаш улуг улуска немелде өөредилге башкызы» профессионал стандарт кадрлар шынарын бедидериниң чугула чепсээ апарган. 2022 чылдың сентябрьдан эгелеп, ол федералдыг негелделерге дүгжүп турар кордакчыларны ажылче мурнады хүлээп алыр апарган.
«Бо дээрге анаа-ла ындыг чүүл эвес, а амгы системаны тургузарының үндезини-дир. Стандарт ылаңгыя көдээ черлерге башкыларның билиг-мергежилиниң чогуур деңнелин хандырып, дең эргелиг байдалды тургузуп, доктаамал өзүлдезин деткип турар» – деп, яамы демдеглээн.
Регионнуң бүгү-ле өөредилгезиниң келир үези хамааржыр бо хемчеглер планы Тываның башкылар корпузун чаартырынга орук картазы апаар ужурлуг.