Үнелиг металл дег үрүңнерни эккээри чадапчок

    0
    0

    Таңдыны каттап, мөөгүлеп, тооруктаар черлери-биле байлак оран дээр болгай. Ондарларның өг-бүлези оран-таңдызының байлаан чыып, акша-төгерикти ажылдап ап турар.

    Сайлык Ондар күрүнениң деткимчезин ап, сумузунда черлик үнүштер (кат-чимис, эм оъттар, тоорук) болбаазырадыр «Алдын чочагай» деп цехти Балгазын суурга эрткен чылын ажыткан. Аныяк сайгарлыкчы оран-таңдызының хайырлаан байлаан болбаазырадыр дериг-херекселди четчелеп алган.

    Сайлык боду программист, өөнүң ээзи Айыр-Санаа аъш-чем бүдүрүлгезиниң технологу. Уругларынга Айыр-Санааның авазы Алла Анатольевна өмек-дөмек болуп чоруур. Ынчангаш өг-бүле бизнезиниң эге базымнары салдынган деп болур.

    Колдуунда республиканың чонунуң сонуургалын оттурган хады чочагайындан вареньены бүдүрүп турар. Бо вареньени эрткен чылдың төнчүзүнде садып алыкчылар арыдыпкан. Ону чагыдып алыры-биле чон хөйү-биле долгап кээр.

    Хады чочагайын апрель-май айларда быжа бээрге, чыыр. Эрткен чылын Ондарлар ону хөй эвести чыгган. Чүге дизе ынчан соодукчу улуг хааржактар чок турганы-биле чочагайларны хөйү-биле чыып ап, доңуруп алыр арга чок турган. Апрель-май айларны эрттирип алыр болза, хады чочагайы улгады бээр дээрзин Алла Анатольевна демдегледи.

    – Эрткен чылын ниитизи-биле кат арай шоолуг элбек үнмээн болгаш ооң өртек-үнези база өзе берген. Бир хууң инек-карааны 2000 рубльге саткаш болбаазырадырга, шоолуг орулга кирбес. Тоорук үрүңүнден вареньени база улус дыка сонуургаар. Ооң чемижин сайлаар тускай херексел чокта, дыка шүүттүг. Пөске ораап алгаш, маска-биле соктап тургаш аңгылаар. Чоорту акша-төгерикти чыып алгаш, тоорук сайлаар станок садып алыр бис. Ооң өртек-үнези 170 хире муң рубль. Тоорукту тускай температурага шыгжавас болза, дораан дүдүп эгелээр. Садып алганывыс беш шоодайның бир шоодайның чартыынга чедир безин ажыглап чадап турувуста үрелип эгелээн. Ол үеде ийи соодукчулуг турган бис. Баштайгы базымнарны эгелеп турда, черле шаптараазыннарлыг болбайн аан. Арга-дуржулга чоорту немежир болгай. Немей улуг соодукчу, тоорук сайлаар станокту садып алгаш, бо чайын тоорук чондан хүлээп эгелээр бис.

    Ажыл-херээн чаа эгелээн турар болгаш кат-чимисти боттары чыгбышаан, амдыызында чурттакчы чондан бичиилеп хүлээп турган. Чоорту чаңгыс чер-чурттугларындан доктаамал хүлээр пунктуну ажыдар. Тоорукту бир килде 200 акшага хүлээп ап турган. Ынчангаш ооң хемчээлин чоорту улгаттырар дээш, 330 килге чедир килдээр электрилиг деңзини саткан. Кат-чимис кургадыр херексели база бар. Варенье кудар шил саваларны чагыдып ап турар. Ооң этикатказын садып алганы өңнүг принтеринге үндүрүп алыр.

    Амгы үеде честек-кат, көк-кат, инек-караа, чыжыргана, тыква, хадының ине бүрүлеринден вареньени хайындырып турар. Чыжыргананы Эрзин кожуундан садып ап турар.

    Ондарларның өү-бүлези сезон эрте берген дээш, черле анаа олурбас, олар бо үеде шайлар (хадының ине бүрүлеринден болгаш ыт кадындан) кылып турар. Хадының ине бүрүлерин соок үеде чыыр. Шайдан өске хадының ине бүрүлеринден варенье база хайындырып турар. Эм-дом шынарлыг шай биле вареньени кады ажыглаарга, халдавырлыг аарыглар үезинде мага-боттуң иммунитедин быжыглаар. Оон аңгыда кышкы үеде хадының улуг чочайгайларындан суй-белектер кылып турар.

    – Ажы-төлүм ажыл-агый чок турган. Биче бүдүрүлгевистиң ачызында өг-бүлевис акша-төгерик-даа үспейн тур бис. Ажыл чок улустарга социал деткимче берип турары, магалыг-дыр. Амгы үеде варенье, шайлар, суй-белектерни бажыңда кылып тур бис. Улаштыр төрээн сумувусту сайзырадыр сорулганы салып, октаттынган машина тургузар черниң богун аштап, үндүр сөөртүвүс. Чырыкты удавас кожуптар. Кат чыыр сезон келбээнде, чаа цехче көжерин кызыдар бис. Бо чазын хады чочагайын база чондан хүлээп эгелээр бис. Ону чыыры амыр эвес, үе негеттинер. Чамдык улус дыттың чөвүрээзин база чагыыр. Аргадан ону чыггаш, баштай чылыг сугга шыгыдар. Дараазында чылыг суглуг оңгачага база катап чуур. Кургай бээрге, хаптааш садар – деп, Алла Анатольевна ажыл-ижин таныштырды.

    Балгазын сумузунуң чагырга даргазы Аян Монгуш сумуда беш кижи соцкерээ таварыштыр ажыл-херээн (черлик үнүштер, эът болбаазырадыр, узаныр-чазаныр цехтер) ажыдып алганын дыңнатты.

    – Социал керээниң киржикчилери шуптузу боттарының эки билир мергежилиниң аайы-биле акша орулга ажылдап ап турар хамаатылар кылдыр бүрүткедип алган. Сумувустуң ажылгыр, бурунгаар көрүштүг ажыл-агый чок кижилерге деткимчени көргүзүптерге, оларның тура-соруу улам-на көдүрлүп келди. Балгазынчыларның аразында кызымак, эгелекчи саналдарлыг улустар хөй. Ынчалза-даа олар оран-сава тудуунуң айтырыынга бергедежи бээр. Орук кыдыынга сумунуң шупту бүдүрүкчүлериниң бараанын садып-сайгарар болгаш аңаа-ла ону белеткээр цехтиг улуг чер чугула херек деп тус черниң сайгарлыкчылары саналдап турар – деп, чагырга даргазы чугаалады.

    Реклама бизнестиң шимчедикчизи дээр болгай. Амгы үеде социал четкилер бүдүрген бараан садар эптиг шөлчүгештерниң бирээзи. Ондарлар аңгы цехти ажыдып ап, ону элээн шуудадып алгаш, соцчеткилерге биче бүдүрүлгезиниң «Алдын чочагай» деп арынын ажыдып ап, барааннарын делгеп, садып эгелээр. Ол ынчан «Алдын чочагай» адын бадыткап, ээлеринге үнелиг металл дег үрүңнерни эккээри чадапчок.

     

    Реклама