Блокадчыга дуза

    0
    0



    ✍🏻Бөгүн, январь 27-де, Ленинградты фашистиг бүзээлээшкинден хостаан хүнүнде Тываның Күш-ажыл болгаш социал политика яамызының социал хандырылга килдизиниң, «Деткимче» төвүнүң ажылдакчылары “Бүзээлеткен Ленинградтың чурттакчызы” деп хөрек демдээниң эдилекчизи Борис Борисович Подгорныйның бажыңынга чедип, хериминиң иштинде харны аштап, хөмүрнү хөмүр шыгжаар черже чүдүргенин @tmgnews17 дыңнадып тур.

    Дайын эгелей бээрге, Боря беш харлыг турган. Ол чаш назынында аш-чут, түрегдел, чидиригни көрген өскүс оол.

    – Ол коргунчуг үелер сагыжымда таңмаланып артып калган. Бүзээлээшкин дег коргунчуг чүүл кайын турар. Аъш-чем курлавыры кымда-даа чок. Ынчангаш бүзээлээшкин эгелей бээрге, аш-чут дораан келген. Мен уруглар-биле чашпан, бүрүлер чыып эккээримге, авам кежээ ажылындан келгеш, ону сугга хайындырып бээр. Чиир чем чокта, хайындырган суг-биле мегеленип алыр, ол-ла.

    Чыккылама соок үелерде Нева хемниң эриинге суглап турган херээжен чонга дузалажып хүнзээр турдум. Оларның чамдыызы аш, сооктан харыксырааш, суглуг демир-хууңнары-биле хемче кээп дүжүп турган. Немец самолеттарның октаан өрттедир бомбалары чазылбаанда, сери кырындан черже октап турган мен. Кыжын дыка соок. Оттулар ыяш, бажыңның эт-севи төне бээрге, бомбалаан ыяш бажыңның бузундуларын чыып, одап турдувус. Бажыңга демир орун биле сандай арткан.

    Дайын эгелей бээрге, ачам ол-ла дораан фронтуже чоруткан. Кезек үе эрткенде, ол демир суугу болгаш бир куспак оттулар ыяш эккелген. Ынчан ачамны сөөлгү катап көргеним ол. Авам биле иелээ арткан бис. Ол хлеб заводунга ажылдап турган. Ол үениң хлевин “хлеб” деп адаары безин болдунмас, ажыын чүү дээр ону. Авам үлеп берген 250 грамм хлевин меңээ эккеп бээр. Хөөкүй авам, өске иелер дег, аштап өлген.

    Бир ай эрткенде, мени уруглар тургузар черже чоргускан. 1943 чылдың апрельде, Ладоганың дожу эрий бергенде, бисти катерге олурткаш, “улуг черже” чедирер дээн. Эрик кыдыынга бичии-ле четпейн чорувуста, бомба дүшкен. Уруглар шупту суг адаанда барган. Мен база дүжүп эгеледим. Сугнуң соогун! Бир матрос “Чедигизи!” дээш мени хөлден уштуп эккелгеш, дедир сугже шымны берген. Оон бараан вагонунга олуртупкан. Узун болгаш шыланчыг орук соонда, Сибирьге келдивис. Кемерово облазының Ленинск-Кузнецк хоорайга уруглар бажыңынга өстүм.

    Школаны дооскаш, Сталинскиниң (амгы Новокузнецк) заводунга чазаныкчы мергежилди чедип алгаш, тудугларга ажылдап турдум.
    1958 чылда Канск хоорайга шериг албан хүлээлгемни эрттиргеш, тудуг бригадазынга ажылдавышаан, чолаачыга база өөренип алдым. Шеригге мээң ат-сывымны, төрүттүнген чылымны өскерткен. Ачам поляк омактыг кижи. Мээң шын адым – Бория Брониславович Подгурный. 1936 чылда төрүттүнген мен. Паспортта төрүттүнген чылымны 1937 чыл деп бижээн.

    1967 чылда “Туваасбест” комбинадының тудуунга ажылдаары-биле келгеш, олчаан мында артып калганым бо. Чолаачылай бергеш, Тываның шупту булуңнарын эргий кезээн мен. Тываны – ийи дугаар чуртум деп санаар мен – деп, Ленинградтың бүзээлээшкининиң үезинде чаш турган хоочун сактып чугаалаар.

    Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол бүзээлеткен Ленинградка чаш үелеринде эң-не каржы-дошкун чылдарны чурттап эрткен Борис Борисовичиге “1941-1945 чылдарда Ада-чурттуң Улуг дайынынга Тиилелгениң 75 чылы” юбилейлиг медальды эрткен чылын тывыскан.

    Реклама