Бода мал саны 200 муң ашкан

    0
    2

    Республикага бурунгу шагдан бээр тус черниң бода малын азырап өстүрүп чораан. Тывада бода малдың шупту саны 205 муң хире баш болуп турар. Тыва инектерниң хемчээли улуг шыырак эвес-даа болза, ол шыдамык болгаш кадыг-дошкун агаар-бойдуска чаңчыккан. Дүккүр, даваннары чолдак болгаш, бүдүн чыл дургузунда одарлап болур.

    Тывада эъткир, сүткүр эки уксаалыг бода малдарны база азырап өстүрүп турар. Сименталь уксаалыг инектерни республикага совет үеде өстүрүп эгелээн. Оларның мага-боду улуг шыырак. Бедии 136-148 см, улуг инектиң деңзизи – 550-900 кил, бугаларның – 850-1300 кил чеде бээр. Эъткири – 55-65 хуу, эъдиниң сүүзүнү – бедик шынарлыг, бедик калорийлиг. Сүткүрү – 3500-5000 кил, Сааны эки болза, 5500-6000 кил, 10000-14000 кил сүттү берип болур. Сүдүнүң үскүрү – 3,8-4,1 хуу (6 хуу).

    Сименталь уксаалыг инектер эъкир, сүткүр болгаш ийи талалыг бүдүрүкчүлүг. Ынчалза-даа Тывада оларны чүгле сүткүрү дээш азырап өстүрүп турар.

    Эъткири дээш бода малдың герефорд биле ак баштыг казах инек уксааларын азырап өстүрүп турар. Эъткир уксаалыг бода малдарның аразындан бо ийи уксааның инектери шыдамык болгаш быжыг кадыкшылы, тускай ажаалда хереглевези-биле ылгалып турар. Бистиң республикага оларны азырап өстүреринге таарымчалыг чылдагааннары ол болуп турар.

    Герефорд уксаалыг инектерни – Британияның эъткир уксаалыг инектеринден хайнакташтырып, Сибирьниң соок агаар-бойдузунга чаңчыгып чурттап шыдаар кылдыр уксаажыткан. Герефорд уксаалыг инектер тускай ажаалда хереглевес, Тываның мал-маганы ышкаш боттары одарлап чоруур. Герефорд уксаалыг эъткир инектер эң чаагай сүүзүннүг деп санадып турар, маны хээлиг (мрамор) эътти берип турар.

    #Көдээажыл_агый #Бодамал #ТМГмедээлер #Тыва #Тывамедээ #Тывадыл #Тывамедиагрупп #Тува #Tuva #TMG #TMGNEWS #Tuvanes