ЭРЗИНИМНИ АЛГАП ТУР МЕН! МӨӨРЕЙНИҢ ТӨӨГҮЗҮ

    0
    11

    25 чыл бурунгаар, 1996 чылда, черле шүлүк бижиир чогаадыкчы кижилерниң бирээзи Алдын-кыс Комбу ол үеде Эрзин кожууннуң чагырга даргазы албан-дужаалга ажылдап турган Екатерина Калга-Хөө-биле ужуражып, төрээн чериниң дугайында ыры, шүлүк мөөрейин эрттирер дугайында бодалдары-биле үлежип, арга-сүмезин киирген. Кожууннуң удуртулгазы чаңгыс чер-чурттуу болур шүлүкчүнүң киирген санал-оналын деткип, «Эрзинимни алгап тур мен!» деп конкурсту чарлаан.
    «Бир-ле катап өскен-төрээн чер-чуртумну алгап-мактап ырлап көрзе дээш, таптыг ырылар, шүлүктер дилээш тыппаан мен. Оон эгелээш-ле Эрзин кожууннуң дугайында ыры болгаш шүлүктүң конкурс-фестивальдарын эрттирери эргежок чугула апарганын билген мен деп»—Алдын-кыс Чамзырыновна Комбу сактып чугаалаар.

    Шынап-ла, Совет Тываның 40 чылдаан юбилейи таварыштыр 1984 чылда билдингир композиторлар Борис Чамбыт «Байлак Эрзин», Саая Бүрбээ «Төре-Хөлүм» деп ырларны бижээн соонда, Эрзин кожууннуң дугайында оон өске кандыг-даа ырлар, шүлүктер бижиттинмээн.
    1996 чылда бир-ле дугаар эрттирген «Эрзинимни алгап тур мен!» деп мөөрейниң түңнелинде Сергей Чыргалдың «Эрзинимге» деп шүлүүнге композитор Данзын Кертик-оолдуң бижээн ырызын аныяк ыраажы Солун-оол Монгуш күүсеткеш, эң дээди шаңнал Гран-прини чаалап алган. Оон аңгыда, «Эзеңги-Хөл—Төре-Хөлүм» деп ырның сөзүн бижээн Алдын-кыс Комбу база ол-ла ырның аялгазын бижээн композитор Владимир Бюрбюевич Серен олар шылгарап үнгеш, дипломнар болгаш тускай шаңналдарга төлептиг болганнар.

    Бо мөөрейниң эрткен төөгүзүнге хамаарыштыр база бир солун сактыышкынны киирип болур. 1995 чылда Тываның бирги Камбы-ламазы Казак Сандакты чалап алгаш: Мындыг хемчегни эрттиреривис ол, ном-судурдан ажыдып берип көрүңерем, башкы—деп дилээривиске, ол мынчаар харыылаан: «Өскен-төрээн чер-чуртун алгап-мактап, ыры, шүлүкке алдаржыдып чоруурга, оран-таңды ээлери—«сапыктар» аажок өөрүүр, кижиниң ажыл-амыдыралынга чедиишкиннерни сөңнээр, буян-кежикти хайырлаар боор. Ооң көскү чижээ, Хемчик хемниң эриин дургаар чурттап чоруур, чаңгыс чер-чурттугларывыс тыва чон ол-дур. «Бай-ла—Тайгам!» деп төрээн черин кезээде ырлап чоруур болгаш, оларның хей-аъды бедик»—деп, Тываның бирги Камбы-ламазы Казак Сандактың меңээ чугаалааны база уттундурбас деп Алдын-Кыс Комбу онзалап демдегледи.

    «Эрзинимни алгап тур мен!» деп ыры, шүлүк мөөрейин Эрзин кожууннуң 70, 75 чыл болган юбилейлиг чылдарында удаа-дараа эрттирип турган.
    Бо чылын мөөрейни бир дугаар эрттиргенден бээр 25 чыл болган, ол ышкаш ооң идейлиг эгелекчизи, Тываның Чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү, Тыва Республиканың культуразының алдарлыг ажылдакчызы база Буян-Бадыргы Орденниң III чадазының эдилекчизи Алдын-кыс Чамзырыновна Комбунуң 75 харлааны таварыштыр «Эрзинимни алгап тур мен!» деп мөөрейни Тыва Республиканың Культура яамызы, Улусчу чогаадылга болгаш дыштанылга төвү, Эрзин кожууннуң чагырга чери, Культура эргелели, Тываның Чогаалчылар болгаш Композиторлар эвилелдери деткип, дузалажыр күзелин илередип, мөөрейниң негелделериниң дугайында доктаал-саавырга таңманы базып, ону хол үжүү-биле бүзүреткен.

    Эрзин кожуун дугайында «Эң тергиин шүлүк», «Эң тергиин ыры сөзү» болгаш «Эң тергиин ыраажы» деп үш аңгы номинацияга шаңналдарны тыпсып, түңнелдерни үндүрер сорулга салдынган.

    Ыры-шүлүк мөөрейинге киржир күзелдиг улустуң бижээн чогаалдарын онлайн хевирге шилип алыр болгаш Erzin.bibliotecka@mail.ru kombusamdan@mail.ru электроннуг почтаже 2021 чылдың декабрь 15-ке чедир чорудар. А мөөрейниң үшкү чадазын келир 2022 чылдың февраль 19-та Эрзин кожууннуң Культура бажыңынга эрттирер. Аңаа киржир ыраажы кижи бүрүзү ийи ырыны күүседир. Ыраажыларның баштайгы күүседир ырызының авторлары 1-2 мөөрейлерниң киржикчилери болур, а ийиги ырының сөзү болгаш аялгазы Алдын-кыс Чамзырыновна Комбунуң болурун бо эртер мөөрейниң негелдезинде тодаргай айтып каан. Ооң мурнуу чарыында 2022 чылдың февраль 15-ке чедир erzin.klub@mailru электроннуг адресче шилип алган ырыларының дугайында ыраажылар тус-тузунда чагыгларны киирер.

    Мерген Ондар.

    Реклама