Хөөмейжилерге чиигелделиг пенсия

    0
    2

    Көшкүн чоннарның бурунгу уран чүүлү — хөөмей күүседикчилерин эрте пенсияже үндүрериниң дугайында Ниити-российжи улусчу фронтунуң Тывада салбырының бот-идепкейин Алтай, Бурятия база Хакасия деткээн.

    Тыва, Алтай, Бурятия болгаш Хакас республикаларга хөөмейжилерни хуусаа бетинде пенсияже үндүрерин шиитпирлээри бо хүннүң бир чугула айтырыы апарган. Амгы үеде академия апарган «Хөөмей» эртем төвү хөөмейжилерниң кадыкшылынга күүселдениң салдары бар бе деп чүүлдү 28 чыл дургузунда шинчилеп келген. Үргүлчү хөөмейлээр ыраажының ханының базыышкыны улгадып, чүрек-дамыр системазынга база караанга бергедээшкиннер тыптып кээр дээрзин российжи болгаш даштыкы эртемденнер бадыткап түңнээн. Хөй катап чоруткан шинчилелдерге үндезилеп алгаш, 2016 чылда-ла Ниити-российжи улусчу фронтунуң регионда салбырының идепкейжилери Россияның уран чүүлүнүң алдарлыг ажылдакчызы, Тываның культуразының алдарлыг ажылдакчызы, уран чүүл эртеминиң доктору Зоя Кыргыс-биле регионнар аразының конференциязынга хөөмейжилерни, ол ышкаш вокалист-артистерни болгаш үрер хөгжүм оркестрлериниң артистерин хуусаа бетинде пенсияже үндүрер дугайында айтырыгны көдүрүп турган.

    «Бөгүн бо чидиг айтырыг, даарта хөлү эртип, орайтап болур. Хүндүткелдиг хоочун коллегаларывыс кадыының байдалы-биле азы назылап кырааш, ажылдавайн баргаш, кандыг-даа материалдыг деткимче чок артып турары хомуданчыг-дыр. Олар бүгү чуртталгазында хөөмейге бердинген кижилер-дир. Боттарын-даа, кадыын-даа хайыралавайн чорааннар. Олар чүгле тыва эвес, а бүгү көшкүн чоннарның езу-чаңчылдарының, культуразының кадагалакчылары-дыр. Хоочун хөөмейжилеривис хүндүлүг дыштанылгаже үнгеш, кадыынга хамаарышкан берге айтырыглары-биле арттып каарлар. Мындыг байдал турда национал культураны кадагалап артырарының болгаш сайзырадырының дугайында сайгаржып чугаалажыры берге. Келир үеде кедизи чок деп чүүлдү аныяктар көрүп турар. Бистиң ажыл-херээвисти кым уламчылаар, кадагалап артырар база хөгжүм культуравысты келир салгалга кым дамчыдар деп айтырыг тургустунуп кээр-дир» — деп, Ниити-российжи улусчу фронтунуң регионалдыг салбырыны идепкейжизи, Тыва Республиканың алдарлыг артизи Аян Ширижик чугаалаан.

    Алтай, бурят база хакас хөөмейжилер шупту Аян Ширижикке каттыжып чөпшээрешкен. Фольклорист, филология эртемнериниң доктору Тамара Садалова алтай чонда хөөмей үделгези-биле күүседир улусчу тоолчургу эпостар бар, ооң күүселдезин улуг күш-ажыл-биле деңнеп болур, ынчангаш бо уран чүүл күүседикчизи бодунуң кадыын чидириптер деп демдеглээн.

    Россияның болгаш Алтай Республиканың алдарлыг артизи, профессионал сценага 35 чыл алтай чоннуң үндезин эпостарын күүседип чоруур, хөөмейжи Болот Байрышев бодунуң бодалдарын үлешкен: «Көшкүн чоннарның ховар ырылаарын бүгү делегей чоннары сонуургап турар, ынчалза-даа Россияда 20 чыл дургузунда бо чидиг айтырыгны шиитпирлеп чадап каан. Тываның, Алтайның база Хакасияның хөөмейжилери чаңгыс эвес удаа чогуур черлерже, ооң иштинде чуртуң Президентизинче чагааларны чорудуп турган дээрзин ол дыңнаткан.
    Кожа регионнарның артистери назы хары улгадырга кадыының байдалы кошкап турарын бадыткап чугаалааннар – караа көөрү, бүүректери баксыраар, хөрек хозу, ижин-баар үргүлчү күжениишкинниг ажылдаар, хан базыышкыны улгадыр.

    «Хөөмейжиниң үези кыска, чүге дизе ол нарын уран чүүл-дүр, бүгү организм улуг күжениишкин-биле ажылдаар. Күүселде үезинде инсульт-даа алган таварылгалар бар. Хөөмей күүселдлезиниң үезин сагыыры берге, концерт каш шак-даа болур. Ынчангаш хөөмейжилерге күрүнеден деткимче бээр деп эгелээшкинни деткиири албан. Олар боттарының кадыын камнавайн, делегейге чараш чүүлдү көргүзүп чоруурлар» — деп, Хакас Республиканың улустуң артизи Вячеслав Кученов чугаалаан.

    Тывада сураглыг «Алаш» бөлүүнүң ыраажызы, «Гремми» хөгжүм шаңналының эдилекчизи Бады-Доржу Ондар чамдык гастрольдар үезинде бир хүнде чеди-сес шак концерттер көргүзер турганын дыңнаткан. Ажыл улуг, хөөмейжилер хүннүң-не дөрт шак белеткенип кээр деп ол дыңнаткан.

    Бурятияда хөөмейжилер саны эвээш, эрте пения үнер эрге аныяк ыраажыларны хаара тудуп, оларга идиг бээр боор деп Бурят Республиканың алдарлыг артизи Жаргал Омоктуев хөөмейжи коллегаларынга каттыжып чугаалаан.

    «Биске кандыг-даа деткимче хөлчок херек, ылаңгыя эрте пенсия үнер эрге, чүге дизе опера артистери ышкаш, кадыывысты хайыралавайн турар бис. Амгы үеде хөөмей күүседикчизи – ол чогуур кичээнгей негеттинер, тускай эртем-дир» — Аян Ширижик түңнээн.

    Ниити-российжи улусчу фронтунуң регионда салбырының идепкейжилери бо чидиг айтырыгны федералдыг деңнелге көөрүн чедип алыр деп шиитпирлиг. Бо шиитпирни чедип алырда назылап кырааны-биле камгаладылгалыг пенсияже эрте үнер эрге бээр чогаадыкчы коллективтерден, театр ажылдакчыларындан ыраажылар даңзызын тургузар.

    Реклама