Халдавырлыг энцефалиттен камгаланыр дизе…

    0
    6
    Росхереглелхайгааралдың Тывада эргелелиниң медээзи-биле алырга, март 15-те Чөөн-Хемчик кожууннуң Хөндергей сумузунуң девискээринге халдавырлыг саргыга ызырткан баштайгы таварылга бүрүткеттинген. Ооң соонда ийи таварылга март 18-те Кызыл хоорайның чоогунга база Таңды кожууннуң Сосновка суурунга бүрүткеттинген.

    Тыва халдавырлыг энцефалит саргызының талазы-биле айыылдыг регион болуп турар. Ооң 18 административтиг девискээриниң 13-үнге – Сүт-Хөл, Бии-Хем, Кызыл, Каа-Хем, Таңды, Тес-Хем, Тожу, Улуг-Хем, Чаа-Хөл, Чеди- Хөл, Тере- Хөл, Чөөн-Хемчик кожууннарга болгаш Кызыл хоорайга чылдың-на саргыга ызыртыр таварылгалар бүрүткеттинип турар. Тыва халдавырлыг энцефалит саргызынга ызыртып болур айыылы улуг регионнарның даңзызынче кирип турар.

    Халдавырлыг энцефалит – ол дээрге, халдавырлыг аарыг-дыр, чүнүң-даа мурнунда саргы төп нерви системазын үрээр. Аарыгның чедирип болур уржуктары: каң кадык болуп экирииринден бертик-межел болдурарынга, харын-даа өлүмге чедирер кадыкшылдың кемдээшкиннери-дир.

    Аарыгның им-демдектери кандыг болурул?

    Бо бо аарыг чазын-күзүн саргының эң идепкейжип турар үезинге кол нуруузунда хамааржыр. Инкубация (чажыт) үези нургулайында 10-14 хонукта үргүлчүлээр, чамдыкта ол 1-ден 60 хонук суг болгулаар.
    Аарыг соок дер дүжүп дидиредир, хөлчок баш аартыр, эът изидер (38-39 градус чедир), куску келдирер, кустурар им-демдектен эгелээр. Шыңганнар аартыр, сөөк-даяк ыстадыр болур. Аарыг кижиниң арын-шырайы мычык-кызыл апарып, чоорту ук байдал белче дамчыыр.

    Кым ону халдадып ап болурул?

    Саргы энцефалидиниң халдавырынга бүгү улус таваржып болур.
    Ажыл-ижи үргүлчү арга-арыг кезип чоруур кижилер – арга-арыг ажыл-агыйының, геология-шинчилел партияларының, электри дамчыдар шугумнарның ажылдакчылары, топографтар, аңчылар, туристер халдавырга эң таваржып болур. Хоорайжылар хоорай чоогунда аргаларга, сесерликтерге, сад-огород участоктарынга энцефалиттиг саргыга ызыртып болур.

    Халдавырлыг энцефалиттен канчаар камгаланып болурул?
    Саргылар көвүдээн үеде кижи бүрүзү идик-хевин болгаш мага-бодун боттуң азы өске кижиниң дузазы-биле өйлеп-өйлеп хынаары чугула, а илереттинген саргыларны доп-дораан уштур.

    Саргыны канчаар уштурул?

    Ону травмпунктуларда, төп кожуун эмнелгелеринде, кожууннар аразының эмнелге төптеринде эмчи кылганы дээре.
    Кешче кадалып кире берген саргының хан сорар думчуун үзе тыртпазы-биле ону хөлчок оваарымчалыг уштур.

    Саргыларны кадык камгалалының «Арыг-шеверниң болгаш эпидемиологияның төвү» федералдыг бюджет албан чериниң вирусология лабораториязында уштуп база шинчилеп турар. Лабораторияның адрези: Кызыл хоорай, Калинин кудумчузу, бажың 116.

    Саргы энцефалидинге удур тарылганы кайда кылып турарыл?

    Халдавырлыг энцефалитке удур тарылганы чурттап турар чериниң аайы-биле Кызыл хоорайның поликлиникаларында, төп кожуун эмнелгелеринде, кожууннар аразының эмнелге төптеринде кылып турар.
    Айыылдыг девискээрже киреринге чедир ийи неделяның дургузунда халдавырлыг энцефалитке удур тарылганың долу курузун дооскан турары чугула дээрзин база катап сагындырып каалы.
    Реклама