Күрүне программазының ачызында

    0
    1

    Кайгал Монгуш чээрби ажыг чыл ыяш-биле ажылдап келген. Ол школага өөренип тургаш-ла чуруттунарынга ынак, кичээлдерге чүгле эки демдектерни ап, өөренип турган. Элээди оол ыяш оюп, чазанып турар улус көргеш, дыка сонуургаар турган. Оон боду шенеп көрген, барыктыг хире болган.

    Бо чораан назынында Кайгал Монгуш чүгле күрүне программазының ачызында Чеди-Хөл кожууннуң Элегес сумузунга чазанылга цегин ажыдып алыр, узаныр-чазанырынга херек дериг-херекселдерни садып ап, эптеп-тургузуп алыр аргалыг болган.

    Эгелеп чоруур сайгарлыкчы кылган эт-севиниң шынарынче болгаш көрүштүүнче кичээнгейни угландырып турар. Ол мооң мурнунда-ла чаңгыс чер-чурттугларындан чагыгларны хүлээп ап, кылып-ла турган ажылы ол.

    – Күрүне деткимчезин алгаш ыяш харыылдалаар, өрүмнээр, кыдыын чондурар, хирээ-биле ыяшты доора болгаш узун дургаар кезер, бистерин аңаа-ла чидидип алыр станоктарны садып алдым. Чазаныр кижиге чугула херек дериг чорду, ынчалза-даа чогум бодумнуң хол-биле кылган херекселдерим база турган.

    Ыяштан материал талазы-биле айтырыг арай берге. Тывадан белен кургаг материал садып алыр чер чок. Ынчангаш Минусинскиден садып алыр-дыр мен – деп, Кайгал Монгуш чугаалады.

    Ол аңгы-аңгы эт-сеп аймаа чазап, бажыңның кастыктарын болгаш эжиктерин, орун, шкаф, стол, сандай, чунар-демир, хааржакчыгаштар, ширээ, аптаралар, аскыыштар, деспи дээш шуптузун кылыр.
    Эт-септи, суй-белектерни чагыг езугаар кылып турар. Чоокта чаа Элегес сумузунуң чагыргазы байза, сумунуң элээди оолдарының хүрежинге «Чараш девиг», «Чараш арга» деп номинацияга тиилээн мөгелерге тураскаал белектерни чагаан.

    – «Чараш девиг» дээрге, караамга дораан-на эзир куш көстүп келди. Девигниң утказы ындыг. Арзылаңны арга-биле дээр болгай, ынчангаш ийиги шаңналга арзылаң дүрзүзүн чазап тур мен – дээш, ажылдарын көргүстү.

    Чазаныры база чогаадыкчы ажыл, ынчангаш шевер эт-сепке угулзаларны тускай кылдыр оюп, хээлээр. Угулзаларның хевирлери шупту угаанында деп ол чугаалаар. Ооң карактарынга чуруттунуп келген чогаадыкчы бодалы баштай саазынга, улаштыр шеверниң алдын холдарының ажылы ыяшка көстүп келир. Улуг этти ай-даа кылыр.

    Чемненир өрээлде эт-септи бүрүнү-биле боду чазап кылган болду. Хериминиң иштинде бичежек бажыңында цехти ажыдып алган.

    – Чагыглар эңмежок. Чоок-кавы сумуларның чонундан болгаш таныш-көрүш улус чагыглар киирер. Бо чылын шыырак ажылдаар хевирлиг мен. Чазаныр цехти улгаттырар сорулга база бар.

    Күрүне программазы ажыл-агыйжы кижилерге дыка эки деткимче-дир. Чон арай ам-даа ажыл-херээн ажыдып алыр дээш, таваржып болур бергелерден чалданыр болур-дур. Боттарының езулуг кылып билир херээн ажыдып алыр болза, черле улаштыр шуудап чоруй баар болгай.

    Соцкерээниң ачызында сумувус сайзырадып алырывыска, боттарывыска эки. Ажыл-биле боттарывысты хандырып турар апаар бис. Ам чүгле шудургу ажылдаары арткан – дээш, Кайгал Монгуш чазаныр цегинче ажылын уламчылаары-биле углапты.

    Элегесче кирер орук чанында дыштаныр чер база шеверниң ажылы болду. Садып алыкчылар кандыг-даа бараанның шынарын көөр болгай, эгелеп чоруур сайгарлыкчының кылган эт-севи олчаан баар деп мооң мурнунда чагыын алганнар бүзүредип турар.

     

     

    Реклама