Кол-ла сорулга – малдың уксаазын камгалап арттырары

    0
    0

    Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол герефорд уксаалыг мал тудуп турар араттар-биле ужуражылганы эрттиргенин @tmgnews17 дыңнадып тур. Ужуражылгага уксаалыг мал ажыл-агыйын сайзырадырының дугайында араттар-биле чугаалашкан.

    – Бо малды анаа-ла мал аразынче киир сывыртаптар эвес, ооң уксаазын, ханын ол-ла хевээр артырып алыр дугайында чугаалажып турган бис. Ынчангаш уксаалыг малдарның сайзыралын чедип алыр дээш бистиң республикада күжениишкинниг ажылды чорудуп турар. Күрүнеден малды алган болган соонда, эки-дир, чедиишкин-дир, ам малым көвүдедип алдым, ынчангаш чедип алган чүүлүмнү үлежип болур мен деп сорулгалыг ажылдаар ужурлуг силер. “Кыштаг” , “Чаа сорук” төлевилелдерниң киржикчилери алган малын 100 хуу эгидип бээр, а силерниң чарган керээңерде 50 хуузун эгидер кылдыр санаан болгай – деп, Чазак даргазы илеткеп эгелээн.

    ТР-ниң көдээ ажыл-агый сайыды Айдың Дун республикада уксаажыдылга ажылын кысказы-биле тайылбырлаан: “Уксаажыдылга ажылын эки деңнелче чедирер дээш, 8 арат бүдүрүлгелерге 61 сая 701 муң рубльди берген. Тываже 600 баш герефорд уксаалыг инектерни эккелген турган. Оларның 566-зы төрүүр инектер, 34-дү бугалар. Бо араттарга шуптузунга 47 сая 702 рубльге мал чеми белеткээр көдээ ажыл-агый техниказын бүрүнү-биле саткан. Чылдың-на төрүттүнген 60 бызааның 50 хуузун дараазында киржикчилерге бээр кылдыр араттар-биле дугуржулганы чарган”.

    Ужуражылгага келген араттар күрүнеден дыка улуг деткимче алганын өөрүп чугаалааннар. Өвүрден келген арат 70 баш герефорд малды алгаш, 2017 чылда 100 хуу эгиткенин дыңнаткан. Трактор алганын ол эң улуг деткимче деп санап турар. Ол ышкаш герефорд уксаалыг инектер эъткир, дыка орулгалыг мал, Тывага өстүрерге таарымчалыг, соокту тоовас, оъдунга тааржыр дээрзин арат демдеглээн.

    46 баш герефорд уксаалыг мал алган Бии-Хемден арат 2015 чылда дараазында киржикчиге дамчыткан. Ынчап кээрге бо уксаалыг инектерни бир дугаар алган араттар шупту 100 хуузун эгиткен (1-2 арат чедир эгитпээн) деп болур.

    Ол ышкаш Тываның Баштыңы “Уксаалыг бүдүрүлге” деп эрге-байдалды чедип алырын араттарга сүмелээн. Ону чедип алыр болза, күрүнеден дыка улуг деткимче алыр аргазы бар. Саян артындан уксаалыг малдар садып турбайн, боттарывыстың уксаалыг бүдүрүлгелеривистен садып алыр арга бар апаар. Деткимчени шын ажыглап өөрениңер деп чагаан. Кол-ла сорулга – малдың уксаазын, ханын, үрезин камгалап арттырары.

    “Малдың уксаазын чидирбес ужурлуг бис, ол малдан байыыр ужурлуг бис. Мал эмчилери, агрономнар, көдээ ажыл-агый эргелелдери силерге дузалаар ужурлуг. Силерден чүгле – ажылдап билири, малды көвүдедип, өстүрүп алыры. Малды өстүрериниң технологиязын шын кылыр болза – мал өзер. Малдың одар-белчиирин көрүп тургаш, азыраар. “Тыва кижи мал соондан кылаштаар” дээр болгай, а бодунуң каяа чурттаксаарындан эвес” – деп, Шолбан Кара-оол түңнээн.

    Реклама