Кыштаглаашкын: ам дээрезинде хүр-менди

    0
    1
    Тываның Чазааның бөгүнгү аппарат хуралынга республикада мал кыштаглаашкынын база чугаалашкан. Көдээ ажыл-агый сайыды Айдың Дун малдың кыштаглаашкынны кандыг эрттип турарының, мал чеминиң курлавырларының дугайында тодаргайы-биле дыңнаткан.

    Тываның девискээринге агаар-бойдус бо кыжын соок эвес, хар дыка кылын чагбааны-биле мал ам дээрезиде хүр-менди кыштаглап турар. Чоокку эрткен хүннерде барыын кожууннарга агаар хүндүс 3 градус чедир чылааны малчыннарны кичээндирип турар деп сайыт чугаалаан. Бир эвес февраль айда агаар хүндүс чылып, дүне соор болза, одарлар доңаттап, мал-маганның даваннары тастааш, чудап болурунуң айыылы бар. Бир эвес доңат дүжер болза, мал-маганны аал коданынга тургузу чемгерерин сайыт саналдаан.

    Мал чеми чамдык ажыл-агыйларда чедишпес болза, республиканың мал чеминиң курлавырындан дуза көргүзер арга барын ол дыңнаткан. Курлавырда 13 700 тонна сиген, тараа аймааның 140 тонна мал чеми болгаш тырып кескен 350 дүрүг сиген бар. Мал одарларын далбыйлаарының чугулазын, бо арга малдың даваннары тастаарын болдурбазының база бир аргазы деп көдээ ажыл-агый сайыды айыткан.

    Чамдык малчыннарның коданнарында мал январь айда ийи-чаңгыстап төрүп турар. Ооң-биле холбаштыр дараазында чидиг айтырыгны сайыт көдүрген: кыс шээр мал март-апрель айларда төрүүр кылдыр эдериштирилгени чорудары азы тарып боозадыры чугула. Бо айларда төрүттүнген анай-хураганнар күске чедир семиртир доругуп, дараазында кыштаглаашкынче шыырак күш-шыдалдыг кирер. Ол дээрге малдан эът, дүк продуктуларын көвүдедир алырының бир чугула байдалы.

    Инектерден кышкы үеде хөй сүттү алыр дизе, олар күзүн азы эрте кыжын төрүүр кылдыр бугалар-биле эдериштирер азы тарып боозадыр ажылды зооветеринарлыг негелделерге дүүштүр ажыл-агыйлар чорудар ужурлуг.

    Бүдүрүкчү эр болгаш кыс малдарны чаңгыс коданда тургузуп турар ажыл-агыйлар бар. Ооң уржуунда чаш мал эрте азы орай төрүттүнер таварылгалар эвээш эвес. Ынчангаш бүдүрүкчү бугаларның, кошкарлар болгаш хуналарның аңгы коданнарын тургузар ажылды көдээ ажыл-агый яамызы чорудуп турар.

    Көдээ ажыл-агый сайыды Айдың Дунну Тываның Чазааның Даргазының оралакчызы Валентин Ёндан деткип, кожууннарның чагырга даргалары, көдээ ажыл-агый эргелелдериниң зооветеринарлыг албан черлериниң ажылдакчыларының тарып боозадылга ажылынга харыысалгазын шынгыырадыры чугула деп чугаалаан.

    Тываның Баштыңы Шолбан Кара-оол көдээ ажыл-агый сайыдының дыңнадыын билдингир болгаш тодаргай деп демдеглээн.
    Реклама