Шолбан Кара-оол: “Көдээ чоорту дирлип эгелээн”

    0
    2

    Тываның Баштыңы Шолбан Кара-Оол республикада «Чаңгыс суур – чаңгыс бүдүрүлге», «Участок төлээзинге бажың», «Инек — чергерикчивис», «Кыштаг», ”Чаа сорук”, “100 клуб”, көдээ башкыларга грантылар, чаа хевирниң школазын тудары, интернет сайзыралы дээш оон-даа өске дыка хөй төлевилелдер амыдыралда боттанып турарын медеглээн.

    – Бо төлевилелдер шуптузу – чаңгыс улуг херектиң кезик-чамдыызы-дыр. Ооң кол соругдалы болза, бистиң суурларывысты катап диргизери, оларга сайзыраарынга, хоорайдан дорайтавайн чурттаарынга арга-шинекти бээри болур.

    Чамдык чүүлдер болдунуп турар апарды, совет шагның соонда үелерниң дургузунда бир-ле дугаар суурдан хоорайже дывыржыыр иштики көжүлде чавырылган. Бистиң экономикавыста көдээ бизнестиң үлүүнүң улгатканының, малдың баш санының өскениниң дугайында чугаалавайн тур мен. Көдээ чоорту дирлип эгелээн болдур ийин.

    Ол бүгү кожууннарга чаа социал инфраструктураны тургузары-биле дорт холбашкан болур. Бис барык 400 километр чаа оруктарны, он-он көвүрүглерни тудуп, эрги паромнарны солуп, чамдык чурттакчылыг черлерниң өске арткан делегейден озалааш байдалын чок кылдывыс. Амгы үеде Тожуда көвүрүгнүң тудуу дооступ турар, ол бүдүн чылдың дургузунда чер кырының дугуйлуг хөлгезинге ажык болур.

    Өөредилге, кадыкшылга, амыдырал-хандырылга ачы-дузазы-биле холбашкан социокультура объектилериниң саны көвүдээн. Ниитизи-биле оларның саны 90 четкен, аңаа 7,4 млрд. рубльди чарыгдаан, ооң иштинде 9 школа, 8 уруглар сады, 19 ясли, 11 культура бажыңы, 32 фельдшер-акушер пунктузу, 5 спорт залы кирип турар.

    Бо төлевилелдер-биле суур бүрүзүнге, азарганчыг сууржугашка безин, чедерин кызыткан бис. Оларга өг-бүле бүрүзүн хаара туткан бис. Демги-ле “Кыштаг” төлевилели дижик. Ооң киржикчилерин бүдүн суур шилип алыр болгай. А ол дээрге, шупту бистиң кижилеривис, карачал өг ээзинден эгелээш, малчынга чедир. Мындыг кижилер республиканы уштап-баштап, кайнаар, кымче хөреңгини салза экил дээрзин биске айтып берип турар. “Кыштаг” төлевилелден хар-назы кызыгаарлаашкынын уштур дээн чоннуң негелдези маңаа көскү херечилел, барымдаа болур.

    А меңээ көдээ черде чурттап чоруур чаңгыс чер-чурттугларывыстың идепкейлг сайгарлыкчы чоруу, оларның эгелээшкиннери – шын ажылдың демдээ болур. “Хензигиең дең чырыы безин кедергей караңгыны ойладыптар” деп бир мерген угаанныг кижи чугаалаан. А эң-не кол чүүл – караңгыны каргап, тап-билээ олурбазы болур – деп Чазак Даргазы бижээн.

    Реклама