ШУУРМАКТА СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮГ ӨГ-БҮЛЕ

    0
    68
    ШУУРМАКТА СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮГ ӨГ-БҮЛЕ

    Тес-Хем кожууннуң Шуурмак суурнуң чурттакчылары Айдың-оол Соян биле Уяна Учунак 3 оол, 5 кыс — шупту 8 уругларлыг болгаш, хөй ажы-төлдүг ада-ие. Ажы-төлдүң эң улуу 14 харлыг, а хеймер оглу 3 хар ажып турар. Доктаамал ажыл-агый чок-даа болза, ажылчын болгаш кызымак ада-ие чайын, күзүн каттап, тооруктап, сезоннуг ажылдарга киржип, уруг-дарыын азырап өстүрүп чоруур.
    УЯНА УЧУНАК
    СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮҢ АВАЗЫ:
    —Амдыызында ажыл чок бис. Мен бодум чаш таарар мергежилди чедип алган, парикмахер кижи-дир мен ийин. Бо Шуурмак суурда мени таныыр, билир улус келгеш, чажын таартып алыр-ла-дыр. Ачавыс түр када ажылдар кылып чоруп турар. Мурнуку чылдарда кат-тоорук элбек турда, тайга-таңдының беримчези-биле амыдырап турдувус.
    АЙДЫҢ-ООЛ СОЯН СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮҢ АДАЗЫ:
    —Херим-кажаа, бажың-балгат тудуп ап турар кижилерге дузалажып, чайгы үеде ыяш дилдирер пилорамага ажылдап турдум. Кышкы үеде ажыл чок боор. Бир кезек Кызылдың солагай талакы дачаларынга электри кожуп берип ажылдап турдум. Чогум улуг Ватт, вольтулуг ток кожар эргем чок. Тускай мергежил-даа чедип албаан, анаа бодум улустан көрүп, өөренип алганым ол.
    Бо өг-бүлеге тус черниң эрге-чагыргазы болур-чогуур социал дузаламчыны чедирип, хөмүрнү дүжүрүп берип турар. Оон аңгыда, ай санында алыр пособие акша-хөреңги айтырыгларын база чедип алган.
    АЙДЫҢ-ООЛ СОЯН СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮҢ АДАЗЫ:
    Чазын бежен килограмм азы 2 сетка ишти картошка үрезинни, кыжын 2 тонна ажыг одаар хөмүрнү алыр-дыр бис.

    УЯНА УЧУНАК
    СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮҢ АВАЗЫ:
    — Бо уругларывыстың ай санында пособиези, оон аңгыда, 3-тен 7 харлыг уругларга деп төлевирни, ооң-биле чергелештир 8-тен 17 харлыг уругларывыска акшаларны кылдыртып алдывыс. Ол-ла. Оон өске өг-бүледе ап турар орулгавыс-даа чок.
    Ынчалза-даа бо-ла бүгү дузаламчы доктаамал ажыл-агый чок болгаш сес ажы-төлдү азырап чоруур ада-иеге чүгле «далайга дамды» хире дуза болуп турары билдингир. Тыва чоннуң «алдын-доос кудуруум дээр, ава кижи — төлүм дээр» деп үлегер домаан бадыткап, хөй уругларның авазы, ачазы ажы-төлүнүң келир үезин бодап, «Кыштаг» деп губернатор төлевилелинге, ол ышкаш көдээ черге бажың-балгат тудуп алыр талазы-биле программаларга база киржир күзелдиг.
    УЯНА УЧУНАК
    СЕС АЖЫ-ТӨЛДҮҢ АВАЗЫ:
    —Эрткен 2020 чылда чурттаар оран-сава тудуп алыр талазы-биле күрүне программазынче чогуур документилерни дужаапкан бис. Ынчан келир 2021 чылда алыр силер дээн. Ам мырыңай 2022 чылдың май айже оочурувус чыла берген — деп биске дыңнаткан. Ынчангаш амдыызында өске кандыг-даа программаларже киришпейн, ону манап олуруп берген бис.
    Боттарының эвес, а төрел дуңмазының улуг эвес, ийи өрээл бажыңын түр үеде ачылап олуруп алган сес ажы-төлдүң ада-иезинге, бирги ээлчегде чурттаар оран-сава тудуп алыры эргежок чугула. Ооң соонда мал-маган тудар талазы-биле губернатор төлевилелинге киржип болур, ооң-биле чергелештир чаш таарар чер (парикмахерская) ажыдып алыры дээш, база эки амыдырап-чурттаарынга кандыг-даа аргалар тыптып келир — деп чугаалааш, хөй ажы-төлдүң авазы Уяна Учунактың карааның чажы бүлдеш кынды.
    Тыва кижиниң байы ажы-төлүнде деп үлегер домак бар. Ындыг-даа бол, «бажыңны туткаш, ыяшты тарааш, оолду чырык черге бодарадыр» — деп өске чоннарның үлегер домаан өөренип көөр болза, өрегелиг өө чок азы аңгы чурттаар бажың-балгат чок кижи канчап мал-маган азыраарыл? — деп айтырыг тургустуннуп келир. Ынчангаш Тес-Хем кожууннуң база Шуурмак сумузунуң эрге-чагырга черлери хөй ажы-төлдүг, ажылгыр, кежээ өг-бүлеге бажың тудуп алыр талазы-биле деткимчени көргүзери күзенчиг.
    Мерген Ондар.
    Буян Ооржактың тырттырган чуруктары.

    Реклама