Соок тыныштыг мал

    0
    6

    Мыйыстыг бода мал азы инек соок тыныштыг мал болур. Муңчураан кижи инек кажаазының көржеңин оттулгаш, чиңнеп дөгеленирге, хоочузу дораан чидер дижир.

    Инек – төрүүр кыс инек, ниити ады, он ийи чылдың ийи дугаарынга кирген мал болур.

    Хунажын – үш харлыг инек, бир дугаар төрүп турар инек, ынчангаш ону дуңгуш деп база адаар.

    Бызаа – ылым чаштан эгелээш, бир харга чедир назылыг.

    Молдурга – бир хардан ийи харга чедир назылыг.

    Казыра – мугур ийи харлыг, ынчангаш ону хунан дээр.

    Дөнен – үш харлыг инек, дөненней берген инек төрүүр болгаш, хунажын деп аттыг болур.

    Шарыжык – чазап каан, назыны үштен дөрт хар чедир.

    Шары – чазап каан, дөненден өрү назылыг болурга, чедишкен шары деп аттыг болур.

    Бугажык – чазаттынмаан, назыны ийи-үш харлыг, үрелиг мал.

    Буга – чазаваан, үрелиг мал. Бир коданга бир буг турар.

    Шаандагы тывалар буганы онзалап көөр чораан. Эң шыырак хамны буга хам дээр. Эң улуг хам Буга ээренниг болур. Буганы ыдыктап чораан.

    Алган дөзү: Монгуш Кенин-Лопсанның 2017 чылда үнген «Тыва чаңчыл» деп ному.

    Чуруктарны Шончалай Ховалыг тырттырган

    Реклама