Төрээн чериниң шинчилекчилери

    0
    0

    Улуг-Хем кожууннуң Хайыракан ортумак школазының немелде билиглер башкызы Иван Шойнуу төрээн чериниң хандыкшылдыг шинчилекчизи. Ооң ол хандыкшылының бир угланыышкыны – черлерниң аттарын, оларның канчап тывылганын шинчилээри. Ындыг шинчилел ажылы чүгле чаңгыс чылдың ажылы эвес, үр үе дургузунда бүдүрер үүле-херек.

    Черлер аттарын шинчилээри алызындан-на үндезин ужур-дузалыг, тус черниң аттарын камгалап арттырарынга шыңгыы салдарлыг болур. Тывага чораан эртемден аян-чорукчулар черлерниң аттарын боттарыныы-биле шуут өскертип адап, оларны карталарга бижип каапканы, көжүп келген кижилер база өскерти адай бергенинден кожууннар, сумулар девискээрлеринде черлерниң алыс үндезин тыва аттары уттундурганы билдингир болгай. Квадракоптер тыптып келгенде, ону ажыглап, тус черниң девискээрин бедиктен тырттырып, картазын тургузуп, ёзулуг шын тыва аттарын демдеглеп быжыглап каап болур арга бар апарган.

    “Төрээн черниң топонимиказы” деп шинчилел ажылдарының болгаш төлевилелдерниң республика мөөрейинге Иван Шойнуунуң киирген ажылы бедик үнелелди ап, бирги черни ээлээн. Бодунуң ажылынга Иван Викторович Хайыракан суурнуң чоогунда ыдыктыг Хайыракан дагның, Улуг-Хая болгаш Дөлеме дагларның аттарының укталып тывылганының онзагай төөгүзүн шинчилээн. Башкының шинчилел ажылдарын Хайыракан суурнуң төөгүзүнүң дугайында кичээлдерге, чурт-шинчилел бөлгүмнериниң ажыл-чорудулгазынга база ажыглап болур.

    Төрээн черин шинчилээринге башкының хандыкшылдыг өөреникчилери база бар. Оларның бирээзи чедиги класстың өөреникчизи Камира Кенден-Хуурак. Хайыракан суурну улуг назы-харлыг хоочуннарга Камира чедип, ыдыктыг Хайыракан дагның дугайында тоолчургу чугааларны дыңнап бижээн.

    Башкының өөреникчизи “Төрээн черин билир кижилер” деп республика мөөрейинче шинчилел ажылын киирген. Камира ол ажылынга ыдыктыг Хайыракан дагны камгалап арттырарының дугайында айтырыгны база көдүрген. Чүге дээрге ол ыдыктыг даг чугай дажының улуг курлавыры, ону казып болбаазырадып, цемент дээш өске-даа тудуг материалдары бүдүрүн үндүрериниң дугайында төлевилелдер бар. Оларның бирээзин совет үеде боттандырып эгелээн, ССРЭ буступ дүшкени-биле соксаан.

    Республиканың школачыларының мөөрейинче чоруткан ажылдарының аразындан Улуг-Хем кожууннуң Хайыракан ниити билиг школазының өөреникчизи Камира Кенден-Хуурактың “Мээң Хайыракан даамның тоолчургу чугаалары” деп ажылы бирги черни төлептии-биле ээлээн. Мөөрейниң жюри кежигүннери бо ажылдың утказының солунун болгаш ханызын онзалап демдеглээн.

    Барыын-Хемчик кожууннуң Кызыл-Мажалык суурга эрткен спортчу туризмге маргылдаага Иван Шойнуу башкы баштаан Улуг-Хем кожууннуң Хайыракан школазының командазы үшкү черни ээлээн. Республика чергелиг маргылдаага ол хоомай эвес тиилелге.

    Чаа чылдың чүгле февраль айда Хайыракан школазының башкызы болгаш өөреникчилери ол хире улуг чедиишкиннерлиг болган. А ол дээрге 2021 чылдың чүгле эгезинде! Хайыракан школазы анаа эвес “Бурунгаар – чүгле бурунгаар!” деп кыйгырыглыг.

    Реклама