ТЫВА ХҮРЕШКЕ КОЛ ШАҢНАЛ—БАШТАЙГЫ «ВАЗ 2105-ти» КЫМ БЕРГЕНИЛ?

    0
    11

    Наадым байырлалынга тураскааткан тыва хүреш маргылдаазынга бир-ле дугаар автомашина шаңналын кым тывысканыл? Бо айтырыгга дораан харыы тывары берге-ле боор. Чүге дизе оон бээр ам 23 чыл эрткен. Ол дээрге тыва хүрештиң эрткен төөгүзү-дүр.
    Бо хүннерде Тываның Адалар чөвүлелиниң даргазы, эрткен вектиң 1990 чылдарында Тыва Республиканың хереглекчилер эвилелиниң баштаар чериниң даргазы Хонук-оол Монгуштуң чугаазы-биле алырга, 1998 чылда Наадым хүрежинге «ВАЗ-2105» маркалыг автомашинаны Россияның хереглекчилер эвилелиниң Центрсоюз деп баштаар чериниң «Северторг» деп садыг, кооперация салбырының удуртукчузу Дамир Саликов деткикчилеп салган.
    Хонук-оол Монгуш: «Ол хүн Кызылда «Хүреш» стадионунга 1998 чылдың май 9—Улуг Тиилелге хүнүнге тураскааткан тыва хүреш маргылдаазы чаа доозулган. Аныяк, шыырак мөге Аяс Монгуш аңаа шүүп каан. Адаан-мөөрей соонда стадиондан үнүп келиримге, Тыва Республиканың Президентизи Шериг-оол Ооржак, айыыл чок чер албанының начальниги Чаңмыр Удумбара, иштики херектер сайыды Сергей Монгуш база Президентиниң чөвүлекчизи Калындүү Монгуш олар чугаалажып турлар. Шериг-оол Дизижикович мени көрүп кааш: «Бээр, бистиң чанывысче чедип келем, Хонук-оол Доржуевич—деп кыйгырды. Чанынга базып чеде бээримге, тыва хүрештиң шаңналдарын шыырак деңнелче көдүрүп үндүрер, шүүлген мөгеге автомашина тыпсыр талазы-биле айтырыгны дугуржуп тур бис. Сээң ажылдап турарың Хереглекчилер кооперациязының шугуму езугаар, Москвада таныыр-билир удуртукчу даргаларың эвээш эвес болгай. Оларның-биле чугаалашкаш, Наадым хүрежинге бир автомашинадан шаңнал кылдыр эккеп көрем—деп чугаалады.
    Ол чугаа соонда Москвада Россияның хереглекчилер эвилелиниң төвү—Центрсоюзтуң удуртукчузу Валентин Ермаковка ужуражыры-биле, Кызылдан ужуп үнүптүм. Аңаа баргаш, Тыва Республиканың Президентизиниң болгаш Чазааның дилээн дыңнадып чедирдим.
    —Удавас бистиң Тыва Республикага улуг байырлал—Наадым болур. Бо эртер байырлыг хемчегниң эң кол спортчу маргылдаазы тыва хүреш болур чүве. Ол дээрге тыва чоннуң езулуг «кужуру» эң ынак байырлалы-дыр. Шүүлген мөгеге автомашина тыпсыр бодалдыг бис. Ынчангаш Тываның Чазаа болгаш Хереглекчилер ниитилелиниң мурнундан, шаңнал автомашинадан бо улуг спортчу байырлалга садып бээриңерни диледим»—деп чугаалаарымга, Валентин Филиппович мени кичээнгейлиг дыңнап дооскаш:
    «Ийе, черле дузалажыр бис»—деп харыылааш, Центрсоюзтуң салбыры болур «Северторг» деп аттыг хереглекчилерниң садыг-саарылга чериниң удуртукчузу Дамир Саликовче долгааш, автомашинаны садып бээр даалганы берди. Ол дораан Дамир Режапович-биле ужуражып чугаалашкаш, Абакан хоорайже, ооң соонда Кызылче «ВАЗ-2105» маркалыг автомашинаны эккелдирип алган бис.
    Тыва чоннуң Наадым байырлалын сонуургадып көргүзери-биле, кол деткикчивистиң бодун база Кызылче чалап алдывыс. Дамир Саликов «Тос-Булак» аржаанның девискээринге республиканың хам-чаяакчыларының ол черни ыдыктаан езулалын база аът чарыжын көрген, Виктор Көк-оол аттыг Национал хөгжүм-шии театрынга байырлыг хуралга олурушкан, ол ышкаш артистерниң концерт болгаш оюн-тоглаазын магадап ханмаан. «Азияның төвү» тураскаал база Улуг-Хемниң эрик кыдыындан бээр селгүүстеп, Кызыл хоорайның тураскаалдыг чараш черлери-биле база танышкан.
    Наадымның улуг спортчу байырлалы—тыва хүреш маргылдаазынга шүүлген мөге Аяс Монгушка эң кол шаңнал «ВАЗ 2105» маркалыг автомашинаны «Хүреш» стадионунга тыпсып бээр езулалга Дамир Саликов боду база киришкенин, амгы үеде Тываның Адалар чөвүлелиниң даргазы Хонук-оол Монгуш демдеглевишаан, солун сактыышкыннары-биле үлешти.
    Немелде медээ: Тыва Республиканың тыва хүреш федерациязының даргазының оралакчызы Владимир Кара-Монгуштуң дыңнатканы-биле алырга, 1990 чылдар төнчүзү 2000 чылдар эгезинде кожууннарда эртип турар тыва хүреш мөөрейинге бир-ле дугаар «УАЗ-469» маркалыг автомашинаны Валерий Базырович Монгуш деткикчи болуп салган. 2000 чылда Чөөн-Хемчик кожууннуң төвү Чадаана хоорайга долгандырыг дүрүм-биле эрткен тыва хүреш маргылдаазынга шүглүп үнген мөге Аяс Монгушка ук автомашинаның дүлгүүрүн байырлыг байдалга тывыскан.
    Мерген Ондар.

    Реклама