Тыва хээлер – Шагааның каасталгазы

    0
    2

    Кызылда Өг-бүлеге болгаш уругларга деткимче көргүзер төвүнүң кижизидикчи башкылары Шагаа уткуштур чаштарга тыва езу-чаңчылдарны таныштырар сорулга-биле «Угулза болгаш хээлер» деп кичээлди эрттирген.

    Башкылар уругларга тыва угулза, хээлер дугайында таныштырган. Кандыг-даа чоннар эдилеп чоруур эт-севин, аяк-савазын кандыг-ла бир угулза, хээлер-биле каастап ап чорааннар.
    Тыва угулза, хээлер — тыва чоннуң чурулга, каасталга уран чүүлүнүң онзагай бир хевири, аңгыланмас бир кезээ. Тыва кижи төрээн бойдузунуң чайгаар бүткен угулза, хээ дег чараш чурумалының аразында чурттап чоруур.
    Үе дүптен бээр тываларның бурунгу төрел аймактары салгалдан-салгалче уран чүүлүнүң болгаш ус-дарган кылыгларының кайгамчыктыг солун истерин арттырып чораан. Тыва чоннуң каасталга уран чүүлүнүң угулза хевирлери кончуг нарын, бир онзагай чараш.

    «Өлчей удазыны” биле “Булуң хээниң» утказын, ону каяа ажыглаарын тайылбырлааш, уруглар-биле хээлерни өңнүг саазыннарга чурааш, оларны кезип өөренгеннер. Чаштарның кылган хээлерин Шагаа байырлалының каасталгазы кылдыр соңгаларга чыпшырганнар.

    Төпте түр када чурттап турар уруглар Шагаа байырлалын четтикейн манап турарлар. Олар байырлалга белеткенип, Шагаа дугайында ыры, шүлүктерни шээжилеп эгелээннер. Ол ышкаш башкылар уругларга тыва улустуң аас-чогаалының янзы-бүрү хевирлерин таныштырган.

    Реклама