“Тыва кобальт” комбинаттың хоралыг артынчылары

    0
    0

    Хову-Аксы суурда «Тывакобальт» комбинат ажылдап турар үеде кобальт холумактыг руда даштардан кобальтыны аңгылап алырының технологиязынга хоралыг бүдүмелдерни ажыглап турган. Ол бүдүмелдерниң артынчызын демир-бетон улуг оңгарларга төп, олар дола бээрге-ле, кырынче дой-довуракты ургаш, аар техника-биле тырый бастырып кааптар.

    Комбинаттың ажылдап турганы 1973-1991 чылдарда 1,4 сая кубометр хоралыг бүдүмелдер ол оңгарларда чыгдынган. Демир-бетон оңгарларны тударда, хоралыг бүдүмелдерни черже сиңирбес тускай камгалал чадыгларны кылбаан. Ынчангаш хоралыг бүдүмелдер черже ханылап сиңип, чер адааның суглары-биле дамчааш, тус черниң агаар-бойдузунга, чурттакчы чонунуң кадыкшылынга хоралыг болуп болурунуң айыылы бар.

    Демир-бетон шыгжагда чыдар бүдүмелдерниң аразындан чүгле мышьяктың айыылдыг болуп болуру ону хоралыг деп доктааткан эң бедик деңнелинден 26 катап хөй.

    «Тывакобальт» комбинаттың хоралыг бүдүмелдер артынчыларының шыгжагларын тус черниң агаар-бойдузунга болгаш чурттакчы чонунга хоралыг эвес болдурарының хемчеглерин ап чорударының айтырыгларын Тываның Баштыңы Шолбан Кара-Оол федералдыг эрге-чагырганың мурнунга 2013 чылдан бээр доктаамал тургузуп келген. Ол кончуг берге айтырыг шиитпирлеттинип, херек кырында боттанып эгелээн деп болур.

    «Тывакобальт» комбинаттың бүдүрүлге артынчыларының техниктиг рекультивациязын чорудар ажылдар 2021 чылда эгелээр. Ол дээрге артынчыларның шыгжагларын геомембрана дээр тускай шывыг-биле шыпкаш, кырынга дой-довуракты кылыннадыр төгери-дир. Оон аңгыда шыгжамырлар бар черлерни болгаш хораннанган 22 га девискээрни долгандыр кажаалаар.

    Тываның Бойдус курлавырларының болгаш экология яамызы ол ажылдарны кылыр бүдүрүлгениң шилилгезин чорудуп эгелээн. «Тывакобальт» комбинаттың бүдүрүлге артынчыларының техниктиг рекультивациязынга 152,7 сая рубль акшаны чарыгдаар. 2021 чылдың октябрь айда доозарын планнан.

    Реклама