Тыва поэзияның дээжизи Өлчей-оол Моңгуш, ССРЭ-ниң чогаалчылар эвилелиниң кежигүнү

    0
    1

    Чаа-Хөлдүң айдыңында
    Чалгыглар бо шимээн чокка сүржүп келгеш,
    Чанывыста эрикке кээп шулурашты.
    Чартык айның херелдери кылаң сугнуң
    Чалдарынга эсти дүжүп мөңгүннелди.

    Чаражымның дыдырарган чымчак чажы
    Чаагымны эргеледип суйбай берди.
    Шынчы чүрээм арыг чымчаан билген ышкаш,
    Чылыг хоюг эгиннери чыырлып келди.

    Чаа-Хөлдүң агымы дег өткүт ырлар
    Салгын-сырын аайы-биле куттулуп тур…
    Амырактың арнын көрүп, үнүн дыңнап,
    Айдың дүннү эрттирерге, магаданчыын!
    1959

    Сагыжымга артып каар сен
    Чечек ышкаш чараш сен деп мактавас мен,
    Сен дег уруг тывылбас деп көгүтпес мен.
    Пөрүксүмээр болзуңзажок, сеткил ханар
    Бөдүүн болгаш ажыл-ишчи тыва кыс сен.

    Хөлге, хемге душтувус деп хөөретпес мен,
    Хөңнүн меңээ сөгледи деп мактанмас мен.
    Ында-хаая дүжүп келгеш сактырымга,
    Ыр дег чараш, сөс дег тода кыннып кээр сен.
    Белен орук чуртталгадан дилевээн сен,
    Бергелерге ырмазырап, сөгүрбээн сен.
    Ээлдек топтуг бүдүжүңнү хандыр билип,
    Эргимимге дөмейлээштиң, ындыг боор мен.

    Сеткилиң ак, хөңнүң биче – магалыг сен,
    Сен дег кыска эш-өөр муңчок – чалгынныг сен.
    Чаражымны сеңээ солуп шыдавас бол,
    Сагыжымга артып каар сен, Тыва кызы.
    1964
    * * *
    Хөө кара булуттарның ойбунунга
    Көстү каапкаш, хүлүмзүрээн часкы хүн дег,
    Удаажыраан бир-ле хүнде душкан үең
    Уттундурбаан. Сеткил-чүрээм домнап чораан.

    Чаңгыс удаа көрүшкеним кыска хүннүң
    Сагыжымдан ыраваанын кайгаар-дыр мен.
    Шаптаралга муңчулдурбас, чедип чоруур
    Чаагай дүрзүң арыг күжүн оскунмаан мен.

    Ак-көк дээрден сыннар ажыр изиңнедип,
    Алдынналдыр хереп келген часкы хүн дег,
    Бажым уткуй оруктажып келир боор деп
    Манаваан мен. Кагбаан, четпээн ынакшылым!

    Чалыы шаавыс чылдар өттүр шоюкпаан-дыр.
    Чараш хевээр, чалбыышталдыр кыппышаан-дыр.
    Далайны-даа, тандыны-даа уупку дег
    Дапкыр-дапкыр күштү меңээ немеп бердиң.
    1962

    Чурттаксаар мен
    Ак-көк дээрниң хоюг, чараш делгемнери
    Аяс, арыг турарын-на күзээр-дир мен.
    Эртемденниң эгелеп каан шинчилели
    Эчиске киир эртинезин ажытсын деп,
    Алдын хүннүң херелинге
    Амыр тайбың чурттаксаар мен.

    Черниң кыры, мөңге час дег, чылдан чылче
    Чечектелип турарын-на күзээр-дир мен.
    Чоннуң улуг, чогаадыкчы үүлези
    Шорулгак чок, күзел хандыр чогузун деп,
    Чырык черге амыр чоргаар
    Чыргал чаяап чурттаксаар мен.

    Агып баткан хемнер, хөлдер, далайларым
    Аржаан болуп чыдарын-на күзээр-дир мен.
    Кижилерниң күжү-биле чүгеннеткеш,
    Кижилерге дыңнаңгыр бооп чагыртсын деп,
    Эки чуртум сугларының
    Ээзи бооп чурттаксаар мен.

    Агаар – хоран,
    суглар – хоран,
    черим – хүл бооп,
    Амыдырал буурап каарын күзевес мен!

    Чаңгыс катап төрүттүнер салым-чаяан
    Чараш болгаш хомудал чок болзунам деп,
    Катаптавас тыным-биле
    Халап дуглай чурттаксаар мен!

    Өртемчейни дайын-биле өртедиксээр
    Өлүрүкчээ өжүм ханмас өжээти мен.
    Атомнуг боо-чепсек адар туржук,
    Ады-сураа делегейге турбазын деп,
    Дагыннавас назынымда
    Дайын дуглай чурттаксаар мен!
    1964​

    Медээлер «ТуваМедиаГрупп» ИА