ӨГ-БҮЛЕГЕ КАДЫ НОМЧУЛГАНЫҢ ҮНЕЗИ

    0
    15
    ӨГ-БҮЛЕГЕ КАДЫ НОМЧУЛГАНЫҢ ҮНЕЗИ

    (Ада-иелерге сүме)
    Ѳг-бүлеге кады номчулга — кандыг-даа ажыл-херек-биле бир дѳмей «Чүге?» деп айтырыгга харыыны негээр. Чүге бистиң уруг­ларывыс телевизор, компьютер, телефондан адырылгаш, бистиң номчулгавыс дыңнаары албаныл? Чүге амгы үеде үн бижидилгелиг азы электроннуг номнар барда, ону албан кады дыңзыг номчуурул дээш оон-даа ѳске. Чүге дизе ѳг-бүлеге дем-биле номчулга ѳг-бүлениң ара­зында харылзааны быжыглаар. Ном номчуп берип турган уруглар эрте боттары номчуй бээр, уругларның угааны сайзыраар, сѳс курлавыры кѳвей болур. Дыңзыг номчулганы дыңнап тура, кижи дыңналып турар сѳстерден ѳѳрүшкүнү, муңгаралды, чедиишкинни, баштактаныгны, кыжырыгны сеткили-биле билип, хүлээп алыр. Кезээде номчууру эмин эрттир шимченгир (гиперактивный) болбазынга дузалаар болгаш кичээнгейлиг чорукка ѳѳредир. Дыңзыг номчууру уругларның шын болгаш үннүң тода аянныг номчуурунга дузалыг.
    Ѳг-бүлеге кады номчулга бот-аңгыланыышкын үезинде уругларны чардыктырар база бир кол чүүл болур. Кежээниң-не 20-30 минутаны дыңзыг номчулгага чарып, ону хүн бүрүнүң чурумунга киирип алыры чугула. Номну номчуп ора, уруглары-биле чугаалажып, оларны номчулгаже киириштирери номнуң утказын ханызы-биле билип алырынга дузалаар. Улгадып келгеш, олар силерниң номчуп берип турганыңар сактып, боттары база ажы-тѳлүнге номчуп берип турар болурлар. Шак ол эки чаңчыл улаштыр салгалдан салгалче дамчып, аймактың база бир чараш ёзу-чаңчылы болур.
    УРУГЛАР НОМГА ЫНАК, НОМЧУП ТУРЗУН ДИЗЕ, ЧҮНҮ КАНЧААРЫЛ?
    ✓ Номчулгага эрте чажындан сонуургалын оттуруп, бажыңга янзы-бүрү каасталгалыг, солун номнарны садып, бажыңның библиотеказын тургузуп алыр;
    ✓ Ада-ие боттары номчуп турары чугула, чүге дизе уруглар караа-биле кѳрүп турар чүүлдеринден ѳѳренип алыр болгай;
    ✓ Номчаан номнарын ѳг-бүлеге сайгарып чугаалажыры ада-иениң болгаш ажы-тѳлдүң чугаазын, сѳс-домаан сайзырадыр;
    ✓ Номчаан чүүлүнге чуруктарны чуруп, тоолдардан үзүндүлерни ѳг-бүлеге ойнаар;
    ✓ Кежээниң-не дыңзыг номчулганы кылып, оочур ёзугаар номчуур;
    ✓ Номну номчуп тура, эң солун кезээнге четкеш, бир-ле чугула херек кылыр дээн ышкаш ѳскээр чардыга бээр болза, уруглар сонуургааш, боттары улаштыр номчуй бээр;
    ✓ Тоолдарны кежээки үеде лаа кыпсып алгаш номчуурга, уруглар дыка амыраар болгаш оларның сагыш-сеткилинге дыка үр үеде онзагайы-биле уттундурбас болур;
    ✓ Белекке хол үжүү-биле бижээн чылыг-чымчак сѳстерлиг номнарны уругларынга бээр. Чылдар эртерге, шак ол номнар ада-иезиниң, чоок кижилериниң дугайында онзагай сактыышкын болуп, кезээде сагындырып чоруур.
    Ынчангаш хүндүлүг, ада-иелер, үнелиг үе-шагыңарны шын, ажыктыг ажыг­лап, ажы-тѳлүңер-биле кезээде кады номчуп туруңар. Номну кады номчуп, сайгарып, утказын чугаалажып тура, силер ажы-тѳлүңерниң номчаан чүүлге бодунуң хамаарылгазын база чуртталгаже оларның кѳрүжүн хевирлеп турарыңар ол болур. Ѳг-бүлеге дем-биле номчуурун чаңчыл болдуруп, ажы-тѳлүңер ном делегейинге ынак болурунга база ѳг-бүледе бот-боттарының аразында харылзаа быжыг болурунга дузалажыңар!

    Шончалай Сотпа, Бай-Тал сумузунуң уруглар библиотеказының эргелекчизи.

    #СылдысчыгашСолуну
    #Солун_Сылдысчыгаш

    Реклама