«Л» ДЕП ҮЖҮКТҮ ШЫН АДАП ӨӨРЕДИРИ

    0
    5

    Уругнуң кандыг-даа шаптараазын чокка шын чугааланып билири – келир үеде социал сайзыралынга улуг деткимче. Кижиниң чугаазы тода, билдингир, дыңзыг, өткүт болур ужурлуг. Бир дугаарында чашкы үезинден эгелеп чугаа­ны шын тургузары чугула. Бо удаада «Л» деп үжүктү шын адап өөрениринге ажыктыг сүмелерни ада-иелерге бараалгаттым. Бо үжүктү бодаарга-ла, адаары белен ышкаш, а херек кырында школа назыны четпээннерге нарын бооп болур. Уруг 6 харлыынга чедир шын адап эгелээр ужурлуг.
    Шын адап өөрениринге чамдык шаптараазыннар:
    • Ламдацизм болгаш параламдацизм – сөс бүрүзүнге «Л» деп үжүктү кожуп чоруп каары.
    • «Л» деп үжүктү шын эвес адаптарындан коргары.
    • Чассыг кылдыр адаары.
    • Уругну долгандыр турар улуг кижилерниң үжүктерни шын эвес адаары, шын эвес чугааланыры.
    • Адап шыдавас боорга, ону чемелеп, кончууру.
    Дылга кылдыныгларны эгелээрде, уругну шын үндүр-киир тындырып өөредип алыр.
    Көрүнчүк мурнунга туруп алгаш:
    «Хүлүмзүрүг» — көрүнчүкче көрүп алгаш, хүлүмзүрүүр. Бот-боттарынче көргеш, хүлүмзүрүүр.
    «Чайганыыш» — дылды өрү-куду чайгаар. 4-5 катап.
    «Будукчу» — дылы-биле чүве будаан (өңнээн) ышкаш кылдыр аас иштин ишкээр-дашкаар чаап будууру.
    5-6 катап.
    «Амданныг варенье» — дылы-биле эриннерин чылгаар. 4-5 катап.
    «Аътчыгаш» — дылы-биле таалайын аът дуюу дег таккыладыр. 4-5 катап.
    Ынчаар белеткенгеш, «Л» деп үжүк кирген сөстерни аңгы-аңгы хевирлерге (кадыг, чымчак, ыыткыр) адаар.
    Ла-ла-ла – лаа,
    Ли-ли-ли – лимон,
    Ло-ло-ло – лотерея,
    Ле-ле-ле – лейка.
    Уругларыңар-биле эки ки­­­­чээлдээриңерни күзедим.

    Галина МОНГУШ, Кызылдың дугаары 1 школазының логопед башкызы.

    Реклама