СУРАГЛЫГ ТАКСИДЕРМИС

    0
    23

    Тываның Национал музейинге алдарлыг таксидермист Иван Матвеевич Путинцевтиң 95 чыл оюнга тураскааткан делгелгениң байырлыг ажыдыышкыны болган.
    Иван Матвеевич Путинцев 1925 чылдың январь 25-те аңчы улустуң өг-бүлезинге төрүттүнген. Ол кара чажындан тура-ла ачазы-биле аңнап, дириг амытаннарны болгаш бойдусту ханы сонуургап эгелээн. Иван Путинцев чүгле Тываның эвес, Ыраккы Чөөн чүк биле бүгү Сибирьниң билдингир таксидермизи.
    Делгелгениң ажыдыышкынын «Тыва» ансамбли «Аңчы-ла мен» деп композициязы-биле ажыткан. Аңаа улаштыр республиканың Р.Д. Кенденбиль аттыг уран чүүл школазының өөреникчилери, ыры, самын чыылганнарга бараалгаткан.
    Иван Путинцевтиң оглу Николай Путинцев келген аалчыларга четтиргенин илередип, эге сөстү ап, ачазының болгаш бодунуң эртемин, кылган ажылдарының дугайында таныштырган.
    «Иван Матвеевич дээрге ховар эртемниг, алдарлыг таксидермист. Тыва Республиканың Алдан-Маадыр аттыг чурт-шинчилел музейинге 1954 чылда ажылдап кирген. Ол дыка хөй дириг амытаннарның, куштарның тулуптаан дүрзүлерин кылган. Тулуптаан дүрзүлер дээрге дириг амытаннарны шимчевес кылдыр, даштыкы хевирин арттыргаш кылып каанын ынча дээр.
    Туристер, школачылар, сургуулдар, эртем ажылдакчылары бистиң музейге кээп, дириг амытаннарның, куштарның кандыг болурун, ол-ла хевээр кылып каан дүрзүзүн кээп көрүп, сонуургап турарлар.
    Музейде 1171 тулуптаан дүрзүлер шыгжаттынып турар. Оларның иштинден 901-ин Иван Матвеевич кылган. Ында 171 дириг амытаннар, 610 куштар бар. Бо кылган ажылдарда Кызыл дептерже киир бижиттинген эң-не ховар амытаннар көвей кылдынган.
    Иван Матвеевич Путинцев биолог эртеми чок-даа болза, чажындан тура, тайгага чурттап чораан болгаш, аң-меңни кончуг эки билир. Биске мындыг үнелиг эртинени арттырып каанынга чоргаарланып чоруур бис» – деп, Национал музейниң бойдус болгаш туризм килдизиниң улуг эртем ажылдакчызы Валерия Донгак сонуургатты.
    Кызылдың дугаары 2 школазының 3 «д» клазының өөреникчилери клазының башкызы-биле делгелгени сонуургап келгеннер. Самира Санзан-оол, Шүглүүр-оол Барунмаа: «Мында делгеттинген амытаннар шуптузу дириг ышкаш болду. Чүгле шимчевейн турар. Бис оларны дыка сонуургап көрүп тур бис. Үргүлчү-ле музейже кээп турар бис» – деп чугааладылар.
    Ынчангаш бойдуска, дириг амытаннарга ынак болуп, ону хумагалап, кадагалап чоруулуңар, өңнүктер!

    Алдынай Саая.
    Чурук В. Шайфулиннии.

    (Материалды январь 21-ниң дугаары 3 «Сылдысчыгаш» солунундан номчуп ап болур силер).

    #СылдысчыгашСолуну
    #СолунСылдысчыгаш

    Реклама