ТӨӨГҮНҮҢ АРЫННАРЫ

    0
    88
    ТӨӨГҮНҮҢ АРЫННАРЫ

    Мен Бии-Хем кожууннуң Шивилиг ортумак школазының 5-ки клазында өөренип турар мен. Ада-чурттуң Улуг дайынының чылдарында тыва эки турачы аъттыг эскадроннуң төөгүзүнүң ду­гайын­да Михаил Белекпен­ович Сундуйнуң «Эки тура­чы аъттыг эскадрон» деп но­мундан хөйнү номчуп билип алган мен. М.Б. Сундуйнуң бо номун оңмас-читпес тураскаал деп билип турар мен.
    «Баштайгы тулчуушкун» деп эгезин номчааш, бистиң эки турачыларывыс Монгуш Сат, Ховалыг Калбак, Оюн Сарат-оол, Монгуш Бүрбү, Донгак Баян-Төгүс, Түлүш Сундуй-оол, Хафис Ахмеджанов оларның «арат-чоннуң ол үеде патриотчу, интернационалчы хүлээлгезин ак-сеткилдии-биле күүсеткенин» сеткилим ханызындан магадап номчудум. Оон ыңай дайын шөлүнге бистиң тыва эки турачыларывыстың дугайында дайын киржикчизи Х. Ахмеджановтуң сөстери мээң чоргааралымны оттурду.
    Ол Москвада кавалеристерниң музейи бар деп бижип турар. Ол музейде тыва аъттыг шеригниң дугайында дептер база бар деп турар. Дайын шөлүнге ынаар-мы­наар халдаарда Тыва болгаш Моолдан келген аъттар кончуг дузалаан деп демдег­лээн. Бодунуң сактыышкыннарында ол мынчаар бижип турар: «Мээң командылалым адаанга тывалар база тулчуп турган. Ол болза эки турачылар. 200 кижи – эскадрон. Орустап билбес, ынчалза-даа немецтерни аъттыг чылча шапканнар. Оларның командири Кечаглы Маадыр атты дайын шөлүнге алган».
    Номну номчааш, «Мээң чуртум маадыр­лары» деп презентация мөөрейин эрттирген бис. Ол номну ном­чааш, бодум суурум дугайында солун чүүлдү билип алган мен. Мээң суурум Шивилиг бичии-даа бол, улуг-бичии улустуң сагыжында хайыралыг эргим чер болуп турар. Дайын киржикчизи, улуг өгбевис М.Б. Сундуй мээң суурум дугайында номунда мынча деп бижээн: «Мээң төөгүмде Шивилиг бир онза балаттынмас черни ээлеп турар». Ооң дугайында күрүнениң көскү ажылдакчызы Х.А. Анчимаа-Тока, улуг алдарлыг чогаалчы Е.Д. Танова боттарының чогаалдарында бижип турар деп башкывыс биске чугаалаан. Суурувус­туң Шивилиг-Кара-Суг чанынга, трасса кыдыынга тураскаалдыг мемориалды ажытса кандыг ирги? Интернационалчы, патриотчу, эки сеткилдиң тураскаалы турар болза, эки деп бодап турар мен. Ол Тывавыстың турисчи оруктарының бир доктаамы бооп болур деп бодап тур мен.

    Давид Монгуш, Шивилиг школазының 5-ки клазының өөреникчизи.

    #СылдысчыгашСолуну
    #СолунСылдысчыгаш

    Реклама