ТӨЛЕПТИГ ӨГ-БҮЛЕ

    0
    9

    Хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер бот-аңгыланыышкын үезин канчаар эрттирип турарын билип алыр дээш, чаптанчыг алышкы-угбашкыларның бажыңынга бардывыс. Олимпий Алексеевич, Айлаш Владимировна Монгуштар 9 уругнуң ынак ада-иези болурундан аңгыда, ажы-төлүн төлептиг кижилер кылдыр өстүрүп, кижизидип турарлар.
    Оларның бажыңының ишти арыг-силиг, улугларының кичээлдээринге, бичии­лериниң ойнаарынга эптиг байдалдар тургустунган. Уруг бүрүзү бажың иштиндедаштында кылыр хүлээлгелерин билир: от-көс, суг болгаш херим иштиниң ажылдары – оолдарда, а уруглар бажың иштин эмгелээр, авазынга аъш-чем кылчыр, огородун ажаап-карактаар. Ынчалза-даа оолдарының бирээзи Чиңгис чем кылырынга дыка ынак, интернеттен суши, роллы, фас-фут, торт дээш янзы-бүрү чемнерни шенеп кылып турар.
    Өг-бүлениң улуглары Зоригто биле Еланда доозукчу класстарда — ЕГЭ, ОГЭ ду­жаарлар. Бот-аңгыланыышкын үезинде компьютер, ноутбуктан интернет таварыштыр кичээлдеп турарлар. Ортумак класстарда Чиңгис, Илона, Танжжав, Чыжыргана суг­ларның кичээлдээр шактары капсырлажы берзе, соталыг телефоннарынга кичээлдээрлер. Олар шупту — Кызылдың 9 дугаар школазының эки өөреникчилери. Чүгле бир уруу, арай чалгаараксап өөренип турар, ынчалза-даа кады төрээннеринден чыда кагбайн, эки кызып өөренирин аазаанын авазы дыңнатты. Улуглары бичиилериниң кичээлдеринге дузалажып, онаалгаларын кылдыртып, дуңмаларының билбейн барган чүүлдерин тайылбырлап бээрлер. Хөй ажы-төлдүг өг-бүлеге 9 дугаар школаның коллективи интернет таварыштыр өөрензин дээш, компьютер белекке бергенин өөрүшкү-биле чугааладылар.
    Олар — күрүнениң социал «Хөмүр-даш», «Картофель», «Өг-бүле бүрүзүнге — дээди эртемниг уруг» төлевилелдерниң киржикчилери. Хериминиң иштинде картофель, ногаа-чимизин тарып-өстүрүп турарлар.
    Монгуштарның өг-бүлези чеже-даа хөй болза, чайгы дыштанылга үезинде бир ырак черже аян-чорук кылыр чаңчылдыг улус болду. Олар бичии автобус ышкаш, хөй олуттуг машиназынга олурупкаш, төрээн черлеринден аңгыда, Улан-Баторга, Улан-Удэге, Байкал хөлдүң эриинге дээш элээн черлерге чедип каапканнар. Бо чайын делегейде вирус-биле холбашкан дүшкүүрлүг үе эрте бээрге, Санкт-Петербургка чедерин планнап турарлар.
    Эп-найыралдыг өг-бүлениң кежигүннери-биле таныжаалыңар, уруглар:
    Зоригто — 11-ги классчы, спортка ынак, бокска, тыва хүрешке школазының адын камгалап, рес­публика чергелиг маргылдааларга шаңналдыг черлерни ап келген, 9 дугаар школаның спорт сайыдынга томуйлаткан, «Өг-бүле бүрүзүнге – дээди эртемниг уруг» төлевилелдиң киржикчизи. 11 классты доозупкаш, ОБЯ ажылдакчызынга өөренир сорулгалыг.
    Еланда – 9-ку классчы, самнаарынга ынак, 9 классты дооскаш, акызы-биле чаңгыс хоорайга кезер эмчиге өөренир күзелдиг, дыштаныр хүннерде бир-ле черге ажылдааш, ооң-биле бодунуң алыксааны эдилелдерин садып алыр чаңчылдыг.
    Чиңгис – 7-ги классчы, акызы-биле кады хүреш секциязынче барып турар, спортка ынак, топтуг, оожуп, өзүп келгеш поварга өөренип алгаш, бодунуң хуу чемненилге черин ажыдып алык­саар. Амдыгааштан даай-аваларының ыяжын чарар, крышазының харын дүжүрер дээн ышкаш ажылдарны кылгаш, акшаны ажылдап алыр.
    Илона – 5-ки классчы, актернуң уран-мергежилиниң бөлгүмүнче барып турар, диш эмчизи болуксаар, оожум чаңныг, Президентиниң кадеттер училищезинче өөренип киреринге белеткенип турар.
    Танжжав – 3-кү классчы, амдыызында чүгле өөредилгеже кичээнгейин углап турар, банк ажылдакчызы болур күзелдиг.
    Чыжыргана – 2-ги классчы, сонуургалын ам-даа шилип турар.
    Чамбал – 6 харлыг, 17 дугаар уруглар садынче барып турар, номчуп, бижип турар. Күзүн бирги класска өөрениринге белен.
    Ясмин – 4 харлыг.
    Айше – 2 харлыг.
    Үш оол, алды кыстың эрес-кежээ авазы Айнаш Монгуш — школада шупту уругларының ада-ие комитединиң даргазы. Эртен 7 шакта эртенги өөреникчилерни, уруг­лар садында Чамбалды болгаш өөнүң ээзин олуртуп алгаш, чогуур черлеринге чедирип каапкаш, дүъштеки уругларны белеткеп, дүъштеки чем соонда эртенгилерни албышаан, дүъштекилерни чедирер. Кежээ шуптузун дедир бажыңче чыыр харыысалгалыг ажылдыг. Ачазы Олимпий Монгуш — дуржулгалыг каңнакчы, эртенден кежээге чедир ажылдааш, чүгле улуг хүнде дыштаныр. Кежээ­лерде шашкилеп, шыдыраалап, солун кино, мульфильм көөрүнге ынактар. Ол хире хөй кижиге амдыызында бажыңы арай тарын билип, хериминиң иштинде тудуп турар улуг бажыңын­че бо күзүн чурттап кире бээрин­ге бүзүрээрлер.
    Өөр-өнер өг-бүле бот-аңгыланыышкын үезин кандыг-даа бергедээшкин чокка эрттирип турар. Ол-бо чүве чок, бо улус, күрүне биске дузалашсын деп бодал чок, боттары ажы-төлүн төлептиг кижилер кылдыр кижизидип чоруур өг-бүле. Удавас чырык чер кырынга төрүттүнер 10 дугаар өпеяны ынакшыл-биле манап турарлар.

    Аржана ЧАМЗЫРЫН.
    Чурукту хуу архивинден берген.

    (Материалды апрель 21-ниң дугаары 16 «Сылдысчыгаш» солунундан номчуп ап болур силер).

    #СылдысчыгашСолуну
    #СолунСылдысчыгаш

    Реклама