Удазынга ораашпас, уран-шевер кыстар

    0
    80

    Бичежек мастерскаяда ийи аныяк уругнуң даараныр машиналарының чүгле даажы дыңналыр. Бирээзи хөм идиктер, а өскези бичии барбалар шеверлээн олурарлар. Баш көдүрер чай чок-даа болза, мээң сонуургаан айтырыгларымга харыылап турду. Шак мындыг кызымаккай ийис уругларның аттарын Аянай биле Алдынай дээр. Баштай хөм идиктер даарап турар Аянай-биле чугаалажы бердим.

    — Хөмден идиктер даараарын каяа өөренип алдыңар, Аянай Артемовна?
    — Ийе, кыс кижиге хөмден идиктер даараары белен эвес ажыл-дыр. Ол мынчаар болган чүве. Улуг-Хемниң Хайыракан школазын 2005 чылда дооскаш, улаштыр Тываның күрүне университединиң технолог мергежилинге өөренип кирген мен. Аңаа беш чылдың дургузунда дааранырының эге чадазының мергежилин харын-даа чедип алган мен деп бодаар чордум. Университетти чедиишкинниг дооскаш, Шагаан-Арыгның техникумунга автослесарь мергежилинге өөредилгемни уламчыладым. Ол училищеге бир чыл өөренгеш, 2012 чылда Москваже ажылдап чорупкан мен. Улуг хоорайга баргаш, садыгга ажылдап турдум. Бодап турарымга, технолог мергежилдиг кижи кандыг-бир арганы тып алыр болза эки-дир дээш, интернеттен Стиван школазының дугайында номчуп, таныштым. Оон эгелээш, Стиван школазының төлевирлиг курузунга өөрени бердим. Төлевири бир айда 35 муң рубль, өөредилгем өртээн Хайыраканда ачам «Эки өөренир сен» дээш чорудуп берген.
    — Кайы хире хуусаалыг өөренир-дир, чүгле идиктер даараар бе?
    — Мен баштай бир ай хуусаалыг курска өөрендим. Москвада, харын-даа Россияда ат-сураа билдингир школа-дыр ийин. Ында идиктерни аңгы-аңгы хевир аайы- биле даарадып өөредип турар. Чижээ, классиктиг идиктерни даараары арай нарын, кеда, кроссовка, бичии уругларга идиктер, чылыг сапожкалар дээш аңгы-аңгы өөредир. Мен кызып тургаш, шупту хевирин даарап өөренип алдым. Хевирлериниң аайы-биле төлевири база аңгы-аңгы болур.
    — Идик даараары арай нарын мергежил болгай, Аянай. Кыс уруглар база өөренип ап турар-дыр бе?
    — Ийе, кыстар оолдар-биле кады дааранып өөренип ап турар. Бистиң бөлүкке беш кижи өөренип турдувус, бурят уруг, Москваның бодундан, Ростовта Дондан, Амур облазындан оолдар база мен. Чижээ, Бурятиядан кыс эжим чүгле туфельдер даарап турар. А мен мында чанып келгеш, кандыг-даа идиктерни чүгле хөмден даарап тур мен. Бо эштерим-биле интернет дамчыштыр харылзажып турар бис. Амур облазында оол эживис харын, «Бо ажылды эгелээр дээримге, акша чок, силер шуут шуудай берген, эр хей-дир силер!» деп бижип турар. Өөренип турган үемде, баштай саазынга идиктиң дөзевилелин, оон быжарын шыяр. Тывага мээң технолог мергежилге өөренип алганым база ужур-дузалыг болган, мен харын-даа, бергедешпейн турдум. А бир эвес технологка өөренмээн болзумза, арай нарын чорду. Башкыларның билиг бээри дыка шыырак, оон аңгыда Москва хоорайда идик даарап турар заводтарга чедирип, оларның ажыл-ижи-биле таныштырарга, кижи оон хөй-ле чаа аргаларны билип алыр боор чорду. Стиван школазынга өөредилгемни уламчылаар сорулгалыг мен, чүгле эге чадазын эрткеним ол-дур.
    — Даараныр дериг-херекселди кайыын, канчаар садып алдыңар, Аянай?
    — Хөм-биле даараныр херекселди Москвадан 70 муң рубль-биле садып алдым, база-ла ачам дузалашкан. Тываже «Энергия» деп транспорт компаниязы эккеп берген. Бо компания Москва, Санкт-Петербург дээн улуг хоорайлардан бараан дажып, сөөртүп турар. Мен оларның-биле ам-даа быжыг харылзаалыг ажылдап тур мен, идик даараар хөмнерни Москвадан чагыдарымга, бо компания Тывага эккеп бээр. Амдыызында ийи даараныр машиналыг бис, бирээзи идик даараар, өскези база-ла хөм барбалар, акша хавы дээш, бичии-бичии суй-белектер шеверлээр. Ам-даа немей садар херекселдер бар. Мен чүгле идиктер даарап тур мен, а ийис эжим Алдынай барба, суй-белектер, национал идик-хеп шеверлээринге ынак кижи.
    — Алдынай Артемовна, кандыг барбалар база хептер даарап турар силер?
    — Мен чүгле национал идик-хеп болгаш суй-белектер даарап тур мен. Бодумга хепти шеверлеп алыр мен, а хөмден бичежек барбаларны баштай саазынга чуруп алгаш, ооң соонда даараар, улаштыр чуруктар-биле чараштаар. Дааранырын авамдан өөренип алган бис. Авамны көөрге-ле, дааранып азы бөрттер хептээн олурар кижи. Шевер даайывыс бар, бөрттүң хептерин чазап бээрге, авам бөрттерни быжып, хептээш, даарап чораан. Ам бо хүнде ававыс бистиң аравыста чогу хомуданчыг, ынчалза-даа ооң шеверленир ажылының бис­те дамчып келгенинге чоргаарланыр бис. Амгы үеде шеверленир ажылывыска ачавыс биле угбавыс Аржаана улуг дузаны көргүзүп турарлар, бистерни деткип турарынга өөрүп чоруур бис. Оон ыңай, даай-авам Любовь Адыг-Түлүштүң арга-дуржулгазындан өөренип ап, дааранып чоруур мен. Ужур-чаңчылдар дугайында ном парлап үндүрген кижи, ында шуптузун тайылбырлап каан, чижээ, торгу-биле даараныры база ужурлуг, мен ынчангаш ол ужур-дүрүмнү сагывышаан, даараныр чордум.
    — Каяа өөренип турган силер, Алдынай, даараныр талазы-биле мергежилге бе?
    — Мен Тываның күрүне университединиң инженер-технолог деп факультединге өөренгеш, ону доостум. А даараныры дээрге бодумнуң черле сонуургалым-дыр. Баштай национал хептер даарап эгеледим, оон Аянайга дузалажып, хөмден суй-белектер, бичежек барбаларны чагыг ёзугаар кыла бердим. Хөмден бичии-бичии суй-белектер, паспорт хавы дээн ышкаш үүрмек барааннар шеверлээри чогум ажырбас, а идиктер даараары, шынап-ла, нарын ажыл чорду. Маңаа эр кижиниң күжү албан херек, мээң кылып турар ажылым ажырбас дээрим ол. Идиктерни даарааш, ооң адаан чыпшырып хырбалаа­рынга хөй үе чарыгдаттынар. Ынчангаш шыырак оолдарны бо талазы-биле өөренип алгаш, мынчаар ажылдаар болза деп бодаар мен. Бистиң бо даараныр ажылывыска удавас оол дуңмавыс дузалажып чедип кээр деп турар. Ынчаар демнежиптер болзувусса, Аянай идиктерниң чүгле дөзевилелин чурааш, даарап бээрге, арткан ажылды ол кылыптар. Ажылывысты мынчаар-ла улгаттырар деп планнап турар бис. Чамдыкта чагыглар көвүдей бээр, ынчан эртенден орайга чедир баш көдүрбейн, даарангаш олуруптар бис.
    — Ийе, ажылыңарны ам-даа хөгжүдер деп турарыңар эки бодал-дыр, а аныяктарга кандыг сүме кадар силер, Аянай Артемовна?
    — Баштай-ла, амыдыралга кызымак, бурунгаар сонуургалдыг болгаш эрес-кежээ болуру чугула. Ол бодундан кончуг хамааржыр. Эртем-билигге сундулуг, амыдыралга чүткүлдүг бооп, азырадык­чы хөөнден уштунуп, бодунуң кандыг-бир сонуургалының аайы-биле ажылдаарын күзээр мен. Чижээ, идик даараары дээрге, оолдарга кончуг тааржыр ажыл-дыр. Ынчангаш аныяктар чаа-чаа төлевилелдерни чогаадып кылып чорза эки.
    Автордан: Удазынга орааш­­пас, уран-шевер кыстар Аянай Тюлюш биле Алдынай Ооржактың ажыл-агыйга кызымаа, боттары-ла идик-хепти даарап ап турары өскелерге ёзулуг-ла үлегерлиг. Хөй уругларлыг эш- өөрүнге ачы-дузазын көргүзүп чорууру база демдеглексенчиг.

    Реклама