Тывага болуп эртер делегей чергелиг IV сарыг шажын шуулганынга белеткел үезинде, улуг хемчегниң эки турачыларынга өөредилге программалары чоруп турар. Майда эгелээн кичээлдер июнь 17-ге чедир уламчылаар. Курс доосту бээрге, ооң дыңнакчылары түңнел шылгалданы дужаар.
Чурттуң кайы-даа булуңнарындан эки турачы шимчээшкиннериниң төлээлери программаның дыңнакчылары кылдыр шилиттинген. Оларның аразында Калмыкияга болгаш Бурятияга делегей чергелиг сарыг шажын шуулганнарга ооң мурнунда ажылдап чораан арга-дуржулгалыг эки турачылар-даа, чаа-даа улус бар. Ылаңгыя «Мөңгүн эки турачылар» шимчээшкининиң төлээлери ылгалып, арга-дуржулгазын идепкейлиг үлежип, үнелиг санал-оналдарны киирип турарлар.
Кичээлдер онлайн хевирде эртер. Киржикчилер чатка найыралдажып, бедик идепкейин болгаш сонуургалдыын көргүскен. Сарыг шажын ниитилел төлээлери база Тываның күрүне университединиң башкылары лекцияларны номчуур. Чижээ, чонда Буян Башкы деп ат-биле билдингир Буян-оол Сүгеевич Сандык эки турачыларга сарыг шажын этиказиниң дугайында чугааны кылган. Ол дыка хөй чылдарда сарыг шажынның эге билиглерин кижилерге тайылбырлап, ыдыктыг субурганнар, хүрээлер тудуун деткип чоруур. Лекция үезинде ол Будданың өөредии-биле мөзү-шынар дүрүмнериниң кандыг харылзаалыын тайылбырлап, хүрээлерге алдынарының чурумунче база шуулган аалчылары-биле чугааны чорударының чажыттарынче онза кичээнгейни угландырган.
«Шуулган үезинде эки турачыларга эң-не кол чүүл – ажык сеткилдиг болуру деп Буян Башкы демдеглээн. Бо чугула болуушкун дээш, кижи бүрүзү хөлзеп турар – деп, Краснодар крайдан Алла Руденко бодунуң блогунда демдеглээн. – Организакчыларны човатпас ужурлуг бис. Бистиң дыка хөйүвүс Тыва Республика болгаш сарыг шажын дугайында материалдарны боттары өөренип турар».
Төөгү эртемнериниң кандидады, Тываның күрүне университединиң доцентизи Регина Ширап «Хем белдиринде найысылал: Кызылдың болгаш ооң чоок-кавызының төөгүзү» деп лекцияны номчаан. Дыңнакчылар Кызылдың төөгүзүн, хөгжүлдезин, тураскаалдыг черлерин база культурлуг байлакшылын билип алганнар.
«Бистиң эң-не улуг күзеливис – бо улуг хемчегге эки турачы кылдыр киржири. Ону организастаарынга чүгле дузалажыр эвес, а бо онзагай регионнуң болуушкунунга киржип, ооң тускайлаң культуразын болгаш катаптаттынмас бойдус чурумалын ажыдар күзелдиг бис» – деп, эки турачы Александр Макаров бодунуң блогунда үлешкен.
Тываның күрүне университединиң философия кафедразының улуг башкызы Анай-Хаак Чаш-оолдуң удуртуп эрттирген кичээлинде, дыңнакчылар Тываның культуразынга сарыг шажынның салдарының дугайында билип алганнар. «Будданың өөредии тываларның чүректеринде: Тывада сарыг шажынның төөгүзү» деп лекциязы чыылганнарның сонуургалын болдурган.
Тываның шуулганынга эки турачылап киржир дээш, Россияның 41 регионундан 1312 билдириишкин кирген, ооң 1070-зи республиканың чурттакчыларындан дээрзин сагындыраал. Ол ышкаш Москва, Калмыкия, Хакасия, Новосибирск облазындан, Татарстандан база Краснодар крайдан чагыглар кирген.
Эки турачылар программазынче ажылдың аңгы-аңгы углланыышкыннарын киирген: материал-техниктиг деткимче болгаш киржикчилерни эдертип чоруурундан эгелээш, культурлуг хемчеглерни организастаарынга болгаш очулга дузазынга чедир. Тускай эртем-билиглиг эки турачылардан эмчи үделгезиниң бөлүүн база тургузар.
Август 17-ден 20-ге чедир Кызылга делегей чергелиг IV сарыг шажын шуулган болуп эртер. Шуулганның организакчылары бо хемчег шажыннар болгаш культуралар аразында харылзааны быжыглап, тайбың болгаш кээргел сеткилдиң идеяларын нептередир ужурлуг деп санап турарлар.
