А.С. Пушкин аттыг Национал ном саңының уран чүүл болгаш күш-культура чогаалынын килдизинге хөй ажы-төлдүг өг-бүлелер хүнүнге тураскааткан «Өг-бүле – кижизидилгениң таваа» деп ужуражылга болуп эрткенин ном саңы дыңнаткан.
Тываның улустуң хөөмейжизи, алдарлыг артизи, “Ада-иеге алдар” деп аттың эдилекчизи Шончалай Ооржак-Чооду өг-бүлелерге тургустунуп келир кижизидилге айтырыгларын чаагай чаңчылдарывыска даянмышаан, бодунуң ажы-төл кижизидилгезиниң арга-дуржулгазы-биле, уран салым-чаяаны-биле аныяк-өскенге дамчыткан.
Шончалай Ооржак-Чооду Кызылдың уран чүүл колледжиниң база Тываның күрүне университединиң сургуулдарынга кижизидилгеге хамаарышкан чаңчылдарны тайылбырлап, аас-чогаалдың аңгы-аңгы хевирлерин ажыглап, солун оюн-тоглаалыг хемчегни эрттирген.
Аалчы кожамыкты боду база “Тыва” ансамбльдиң хөгжүмчүлери-биле ырлап, үлегер-домактарны тыптырып, узун-тыныш шенээшкинин сургуулдарга чоруткан. Амгы үеде ажы-төлдүң кижизидилгезинге чаагай чаңчылдарывысты, улустуң аас-чогаалдарын ажыглап чорууру кол деп ол демдеглээн.
Өг-бүле чырык чер кырында амыдыралдың болгаш кандыг-даа ниитилелдиң кол өзээ болуп чорууру билдингир. Тыва кижи өг-бүлезин ынакшылдың ыдыктыг сүзүү кылдыр көрүп, ажы-төлүн болгаш төрел-дөргүлүн эң-не дээди байлаа кылдыр санап чоруур.
Чоннуң төөгүзү, үндезин культуразы, өгбелеривистен дамчып келген чаагай езу-чаңчылдарывыс өг-бүлениң салгалдарының мөзү-бүдүжүн хевирлээринге канчаар-даа аажок улуг ужур-дузалыг болуп келген. Төрээн чериниң төөгүзүн, төрел чонунуң үндезин культуразын, ужур-чаңчылдарын эки билир, ол-ла бүгүнү ажы-төлүнге дамчыдып берип чоруур кижи – чуртунуң үлегерлиг болгаш төлептиг хамаатызы болуру чугаажок.
