Өвүр кожууннуң төпчүткен ном саңнарының четкизи Г. Тумат аттыг культура төвүнге РСФСР-ниң алдарлыг, Тыва АССР-ниң Улустуң артизи, уран чүүлдүң шылгараңгай ажылдакчызы Виктор Көк-оолдуң 120 харлаанынга тураскааткан база тыва чогаалдың алдын шыгжамырынче кирген «өлүм чок» – «Хайыраан бот» деп шиизиниң кол маадыры Караның овурун мөңгежиткен, тыва херээжен кижиниң чоргааралы узун чашты ыдыкшыткан «Урук ышкаш узун чажым» деп кожуун чергелиг мөөрейни эрттиргенин ном саңы дыңнаткан.
Мөөрейниң ажыдыышкын кезээ В. Көк-оолдуң «Хайыраан бот» деп шиизинден Седип, Кара, Салбак, Уран оларның киржилгези-биле театржыткан көргүзүүнден эгелээн.
24-76 назы-хар аразында Ак-Чыраа, Солчур, Саглы, Хандагайты сумуларының төлээлери мөөрейлешкен. Узун чаштыглар мөөрейниң негелдерин кижи бүрүзү бодунуу-биле тускай, тывынгыр кылдыр белеткенип алгаш көрүкчүлерни магадаткан.
Эң узун болгаш эң чоон чашты илередирде, киржикчилерниң чаштарын сула салыпкан чыскаал көрүлдези база кежээки хепке чаштарын эдип алгаш чоргаар базып үнүп кээрге көрүкчүлер магадап, чарашсынып, чоргаарланып, диңмиттиг адыш часкаашкыннары-биле уткуп алганнар.
Тыва херээжен кижиниң каас-чаражын, национал онзагай овур-хевирин, мөзү-бүдүжүн, уран салым-чаяанын аныяк-өскенге таныштырып, суртаалдаар сорулгалыг эрттирген мөөрейни жюри кежигүннери түңнеп үндүргеннер.
Дээди шаңнал – «Урук ышкаш узун чаш-2026» деп атка Хандагайты Эланна Норбу төлептиг болган.
1-ги черни, «Эң узун чаш-2026» – Чинчи Сонам (Ак-Чыраа),
2-ги черни мөөрейниң хүндүлүг, үлегерлиг, узун назылыг Саглы сумузунуң төлээзи Оюмаа Саая чаалап алган.
«Эң-не чоон чаш-2026» – Ооржак Долчат (Саглы),«Көрүкчүлерниң үнелели» – Айнаш Донгак (Хандагайты),«Чараш, чаптанчыг Кара» – Сюзана Монгуш (Хандагайты) оларга тускай аттарны тывыскан.
Тиилекчилерге акша шаңналдарын, өртектиг белектерни тывыскан.
Мөөрейниң деткикчилери – Чодураа Монгуш, Алдынай Хирбээ, район судунуң, кызыгаар камгалалының, кожууннуң төп эмнелгезиниң, суд приставтарының болгаш 10 дугаар өрт кезээниң коллективтери.
Амгы үеде узун, чоон чаштыглар ховартаан-даа болза, өскелерге үлегерин көргүзүп, чоннуң хей-аъдын көдүрүп, кыс кижиниң көргүзүкчүзү, им демдээ болур, ава чаяан узун чаштыгларның мөөрейи чоннуң сонуургалын оттуруп, бедик деңнелге эрткенин киржикчилер болгаш көрүкчүлер демдеглээн.
М. Доржу аттыг үлегер-майыктың төп ном саңының чурт-шинчилел килдизинин эргелекчизи Айлан Айдын-оол мөөрейни организастап эрттирген.
