Республиканың социал-экономиктиг хөгжүлдениң амы-хууда программаның деткимчези-биле чыл төнчүзүнге чедир Тываның Таңды болгаш Кызыл кожууннарынга эът консервалары болгаш холуксаалыг чем бүдүрер көдээ ажыл-агый бүдүрүлгелери ажыттынар.
Ол ышкаш күрүне деткимчези-биле Бии-Хем кожуунда тараа шыгжаар черни тудуп, ажыглалче кииреринге белеткеп турар. Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг ТР-ниң Дээди Хуралынга Айыткалында регионнуң көдээ ажыл-агый болбаазырадылга инфратургузуун быжыглаарын онзалап демдеглээн.
Таңдыдан хуу сайгарлыкчы Эрес Дуузаның эът консервазы бүдүрер модульдуг цех тудар төлевилели 2024 чылда эгелээн. Сайгарлыкчы ажыл-херээн эгелээринче бодунуң акша-хөреңгизинден 4,5 сая рубльди, азы төлевилелдиң ниити өртээниң 25 хуузун киириштирген. Арткан кезээнге грант акша-хөреңгизин алган. Ол акша-хөреңги цех тудуунче, дериг-херекселди садып алырынче, чөпшээрел документилер кылдыртырынга ажыглаттынган. Амгы үеде тудуг ажылдары шупту доозулган, ам ажылдадыры арткан. Октябрьның ийиги чартыында бүдүрүлгени ажыдары планнаттынган.
Кызыл кожуундан хуу сайгарлыкчы Джамиля Донгак хоолулуг мал чеми бүдүрер цегин долу күчүзү-биле ажылдадырын белеткеп турар. Кара-Хаак суурнуң чоогунда мал ажыл-агый баазазында бүдүрүлгени ажыткан. Цех мал-маган продукциязының шынарын бедидеринге салдарлыг, дүрген хайлыр, бедик шынарлыг чемнерни бүдүрер деп, тускай мергежилдиглер дыңнаткан. Тус черниң чиг эди – арбай, тараа болгаш суладан мал чемин кылыр. Бөгүнде техника болгаш дериг-херекселди саткан, ам ону чыып, тургузар.
Владислав Ховалыг республиканың кожууннарынга тараа шыгжамырларын тударынче онза кичээнгейни угландырган. Ооң даалгазы-биле күрүне деткимчезиниң аргаларын ажыглап тургаш, сөөлгү беш чылда Бии-Хем, Чаа-Хөл, Таңды, Сүт-Хөл кожууннарда ындыг хевирлиг объектилер туттунган. Таңды болгаш Чаа-Хөл кожууннарда тускай дериг-херексел-биле бүрүн хандыртынган, тарааны чогуур байдалын хынаар комплекстиг тараа шыгжаар черлерни туткан.
Бии-Хемде тараачын-арат ажыл-агыйының баштыңы Айдын Соскал тускай шыгжамыр тудар база бир төлевилелди 2022 чылда эгелеп алган. Ол бо чылын Тарлаг суурда тараа шыгжаар черниң тудуун доозуп, бо үеде электри хандырылгазының талазы-биле ажылдап турар.
«Боттарывыстың болбаазырадылга болгаш шыгжамыр инфратургузуун хөгжүдери – көдээ ажыл-агый бүдүрүкчүлеринге эчис сорулгалыг базым-дыр. Боттуң материал-техниктиг баазазының бары продукцияның бот-үезин улгаттырып, ажыл-агыйның үр үе дургузунда турум чоруун хандырар. Ынчангаш ындыг инициативаларны деткиир дээш ажылдап турар бис» – деп, көдээ ажыл-агый болгаш аъш-чем сайыды Юрий Орус-оол демдеглээн.
