2003 чылда Тывага 5 738 чаш төрүттүнген, 2022 чылга деңнээрге 325 кижи эвээш. ТР-ниң Күш-ажыл болгаш социал политика яамызының республика чазаанга илеткээн уруглар болгаш ажы-төлдүг өг-бүлелерниң байдалының дугайында күрүне илеткелинде чаштарның төрүттүнериниң дугайында ындыг сан-чурагайны берген.
Сөөлгү беш чылдың иштинден эрткен чылын эң эвээш – 1000 чуртттакчыга онааштыр 16,9 чаш төрүттүнген бол, республика бо көргүзүг талазы-биле Сибирь федералдыг округта бирги, а Россияда Чечняның соонда ийиги черде болуп артпышаан.
Пандемия үезинде Тывага эң хөй чаштар төрүттүнгенин сагындыраал, 2020 чылда 1000 кижиге онааштыр 20,2 чаш. 2021 чылда муң кижиге онааштыр 19,2, а 2022 чылда – 17,7 өпея кылдыр эвээжеп келген.
2023 чылда бүрүткеттинген уругларның эң хөйү эр чаштар болган – 2919 (2022 чылда – 3 083), азы төрүттүнген чаштарның 50,4 хуузу. Кыс уруглар саны оон бичии-ле эвээш – 2 849 (2022 чылда – 2 968).
Өг-бүлениң дун төлү болуп 1 434 чаш, ийигизи кылдыр – 1 393, үшкү база оон дараазында төлдери кылдыр – 2 936 чаштар төрүттүнген. Чаштарның 43 ажыг хуузу бадылгалыг авалардан чаяаттынган. Бүрүткеттинген чаштарның ниити санындан 56,5 хуузу, азы 3 270 чаш – бот-иелерден. Хамааты байдалдың актылар бижидилгези, азы суд чорудуу-биле 1773 чаштың адаларын тодараткан.
Сөөлгү он чылдарда чаштарның хөй төрүттүнгени-биле Тыва Россияда эң «аныяк» регионга санадыр – чурттакчы чоннуң ортумак назыны 30 хар. Чечен Республикада ол назы-хар – 29,1. 2024 чылдың январь 1-ниң көргүзүү-биле алырга, Тывада 18 хар чедир назылыг уруглар болгаш элээдилерниң саны 123 606 кижи четкен, азы чурттакчы чоннуң ниити санының 36,6 хуузу.
Тываның студентилери буддийжи университеттерде
Дээди өөредилге черлериниң студентилери буддизмниң философиязын, медициназын болгаш сарыг шажын уран чурулгазын өөренип турар.