«Амыдыралга инфратургузуг» национал төлевилелдиң «Таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» федералдыг программа-биле кыдыг-кызыгаар Өвүр кожууннуң Хандагайты суурда чаа уруглар шөлү ажыттынганын Тываның Баштыңы Владислав Ховалыг дыңнаткан.
Президент Владимир Путинниң 2025 чылдың эгезинде бадылааны чаа национал төлевилелдер боттандырылгазы-биле республикада бо чылын чаарттынып, туттунуп турар объектилерниң бирээзи ол.
«Амгы үеде бүгү Тыва чаартынып турар: бо чылын 72 объектини тудуп, чаартыр бис. «Чаңгыс демниг Россия» партиязының «Улусчу программызынче» көдээ чурттакчыларның киирген чагыларын албан көрүп турар бис. Бо объектилер регионда инфратургузугну хөгжүдер болгаш амыдыралдың шынарын бедидер улуг программаның бир кезээ-дир» – деп, Владислав Ховалыг дыңнадыында демдеглээн.
Хандагайты суурда уругларның чаа ойнаар шөлүн тудары-биле «Таарымчалыг хоорай хүрээлелин тургузары» программаның онлайн-бадылаашкынынга киришкен кижи бүрүзүнге Тываның Баштыңы четтиргенин илереткен. Владислав Ховалыгның чугаазы-биле алырга, ооң ажыдыышкыны Хандагайтының уругларынга эптиг, чырык ойнаар черни берген.
Национал төлевилелдер программаларынга республиканың киришкениниң түңнелинде туттунуп, тудуп-чаартынып турар өске-даа объектилер дугайында база регионнуң удуртукчузу чугаалаан.
Чижээ, «Узун болгаш идепкейлиг назын» национал төлевилел езугаар Кызыл-Арыг суурунда фельдшер-акушер пунктузун тудуп, беш кожуун эмнелгезин бүрүнү-биле септеп турар.
«Өг-бүле» национал төлевилел боттанылгазы-биле беш культура албан черинде улуг септелгелер болгаш Кызыл хоорайдың «Вавилин ээтпээ» микрорайонунда уруглар садының тудуу кидин түлүк.
«Аныяктар болгаш уруглар» национал төлевилелдиң ачызында, республикада үш өөредилге албан черлерин болгаш үш аныяктар төвүн септээн, а Туран хоорайда 825 олуттуг школа тудуу чоруп турар.
«Амыдыралга инфратургузуг» национал төлевилелдиң «Таарымчалыг хоорай хүрээлеңин хевирлээри» федералдыг төлевилелди боттандырып, 31 хөй-ниити девискээрин чаагайжыдар ажылдар уламчылавышаан, Бүгү Россия чергелиг мөөрейге тиилээн ийи төлевилел – Кызыл биле Туран хоорайларда таарымчалыг хүрлээлеңни тургузуп турар.
Бо хүннүү-биле алырга, Чөөн-Хемчик кожууннуң Бажың-Алаак, Теве-Хая суурларында база Чадаана хоорайда; Кызыл кожууннуң Каа-Хем биле Сукпак суурларда, Өвүр кожууннуң Хандагайтыда, Сүт-Хөл кожууннуң Кара-Чыраада; Тожу кожууннуң Тоора-Хемде болгаш Эрзин кожууннуң Эрзин суурда – шупту тос хөй-ниити шөлүн чаагайжыдары доозулган.
База ол ышкаш бо чылын «Амыдыралга инфратургузуг» нацтөлевилелдиң «Регионалдыг тус чер орук четкизи» федералдыг төлевилел күүселдези-биле, федералдыг бюджет акша-хөреңгизин ажыглап тургаш, ниитизи-биле 59 ажыг километр узун регионалдыг болгаш муниципалдыг оруктарда 13 орук ажыл-агыйның объектизин таарымчалыг байдалче киирип турар.
Оон аңгыда, «Экологтуг чаагай чорук» национал төлевилелдиң «Хааглыг циклдиг экономиказы» федералдыг төлевилели-биле эгелээн бок аңгылап-сорттаар объект тудуу 2028 чылдың төнчүзүнде доозар кылдыр планнаттынган.
