Тывада бизнес болгаш өске-даа юридиктиг субъектилер 2026 чылда бир кВт/шакта ортумаа-биле 20,8 рубль эвес, а 8,6 рубльди төлээр, азы экономиктиг үндезилеттинген тарифтен ийи катап эвээш. Тываның Чазаа биле Иркутск облазының эрге-чагыргазының аразында бүдүрүлгелерге чырык энергиязын дамчыдар ачы-дузаның тарифтерин кады өйлеп-таарыштырар дугайында дугуржулгазы электри энергиязының өртээн чиигедиринге дузалаан.
Дугуржулга энергетика хөгжүлдезиниң аңгы-аңгы деңнелдиг регионнарын чаңгыс өртектиг зоналарже каттыштырып, РФ-тиң үлетпүр талазы-биле сайзыраңгай регионнарының акша-хөреңгизи-биле энергетиказы кошкак девискээрлерге электри энергиязының өртээн эвээжедир сорулгалыг. Федералдыг чазак ындыг деткимче негеттинип турар беш регионну тодараткан: Курган болгаш Ленинград областар база Алтай, Калмыкия, Тыва республикалар.
Чаңгыс өртектиг зонаның дүрүмү чүгле юридиктиг черлерге электри энергиязының рыногун өйлеп-таарыштырар. Чиик өртектиг электри энергиязы энергетика ажыглаар инвестиция төлевилелдерин хаара тударынга таарымчалыг байдалдарны тургузуп, ол ышкаш хереглел барааннарының болгаш ачы-дузаларның өртээн эвээжедир ужурлуг.
Тываның чурттакчылары чыл санында албан езузунуң инфляция деңнели-биле өскерткен чиигелделиг тарифтер-биле электри энергиязын ажыглап турар. Ол чиигелделер 2026 чылда база арткан. Ооң ачызында республиканың чурттакчыларынга чырык энергиязының өртээ 1 кВт/шакта Россияның ортумак деңнели 5,8 рубльден ашпайн турар.
Россияның Президентизиниң даалгазын күүседири-биле, 2024 чылда чуртта энергетика рыногунуң ээлчеглиг эде чаартылгазы эгелээнин сагындыраал. Монополияга удур федералдыг албан 2026 чылда Сибирьниң чурттакчыларынга чырык энергиязының чаа өртээн тургускан. Дужаал езугаар киловатт-шакта ооң өртээ январь 1-де болгаш октябрь 1-де ийи чадада өзер. Чылдың бирги чартыында Иркутск облазында эң чиик өртекти тургускан – кВт/шакта 1,78 рубльден 1,79 рубль чедир. Эң бедик өртек Алтай Республикада – кВт/шакта 7,95 рубльден 7,96 рубль.
Сибирьниң шупту регионнарында өртектер октябрь 1-ден өскен. Иркутск облазында киловатт-шакта 2,00 рубль болза, а Алтай Республикада эң улуг – 8,85 рубль четкен.
РФ-тиң субъектилеринде өйлеп-таарыштырылга органнары 2025 чылдың декабрь 19-та Россияның Монополияга удур федералдыг албанының № 1130/25 дужаалы-биле, эң үстүкү өртекке үндезилээш, чурттакчы чонга болгаш аңаа деңнээн хереглекчилер категорияларынга тарифтерни доктааткан.
2026 чылдың январь 1-ден Сибирьниң регионнарында чурттакчы чонга чырык энергиязы дээш тарифтер (кВт/шакта рубль-биле):
Хакас Республикада – 3,30;
Иркутск облазында – 1,79;
Новосибирск облазында – 4,18;
Тыва Республикада – 5,22;
Кемерово облазында – 5,37;
Томск облазында – 5,46;
Красноярск крайда – 6,51;
Алтай крайда – 6,36;
Омск облазында – 6,37;
Алтай Республикада – 7,96.
2026 чылдың октябрь 1-ден тарифтер (кВт/шакта рубль-биле):
Хакас Республикага – 3,67;
Иркутск облазынга – 2,00;
Новосибирск облазынга – 4,65;
Тыва Республикага – 5,81;
Кемерово облазыга – 5,97;
Томск облазынга – 6,07;
Красноярск крайга – 7,24;
Алтай крайга – 7,08;
Омск облазынга – 7,09;
Алтай Республикага – 8,85.
Тыва эрге-чагырганың өртектерни хыналдага ап турары кол энергетика курлавырларының бирээзи – чурттакчы чоннуң одаар хөмүрү. Ол хөмүрнү колдуунда «Тываның даг-руда компаниязы» казып турар. Чазак 2021 чылдың сентябрьдан эгелеп ооң садар өртээн 1 тоннада 2220,10 рубль кылдыр доктааткан. Хөмүр-даштың өртээ чылдың-на инфляцияга дүүштүр эде санаттынып турар, ынчалза-даа хереглел өртектериниң индекизинден көвүдевес ужурлуг. 2026 чылдың январь 1-ден эгелеп хөмүр-даштың бир тоннада өртээ 3045,57 рубль болур.
Хөмүр-даш казып тывар бүдүрүлге чазактың туружунга чөпшээрешпейн, ооң тургускан өртээн судтар таварыштыр эде көөрүн оралдажып турар. Амдыызында республиканың эрге-чагыргазы ол херектерни тиилээш, хөмүр-даш өртээн чонга чиик хевээр арттырган.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның даалгазы-биле чазак регионда хөмүр-даш чедирер болгаш шыгжаар төпчүткен системаны тургузуп, ооң сөөртүлгезиниң чарыгдалдарын эвээжедиринге идегеп турар.
