2023 чылда бадылаан Тыва дылды хөгжүдериниң база деткиириниң күрүне эчис сорулгазының бир угланыышкыны – тыва дылды чурагайжыдары.
Тываның Баштыңы Владислав Ховалыгның даалгазы езугаар, Тываның гуманитарлыг болгаш социал-экономиктиг тускай шинчилелдер институдунуң дыл талазы-биле эртемденнери эчис сорулганы боттандырар шупту хемчеглерниң, ооң иштинде Интернет-шөлүнче тыва дылды киирериниң, бирги ээлчегде ооң шын бижилгезиниң системазын тургузарының база «Яндекс. Очулдурукчу» онлайн-сервисче тыва дылды киирериниң саң-хөө-экономиктиг үндезиннерин санап эгелээн.
Владислав Ховалыг Дээди Хуралга Айыткалында, тыва дылды чурагайжыдарының өөредилге-методиктиг комплекстерни тургузарынга, дылды хөгжүдериниң эчис сорулгазын боттандырарынга бүгү-ле херек санаашкыннарны белеткээрин гуманитарлыг болгаш социал-экономиктиг тускай шинчилелдер институдунга дааскан турган.
Тываның гуманитарлыг болгаш тускай социал-экономиктиг шинчилелдер институдунуң директорунуң тускай угланыышкыннар талазы-биле оралакчызы Оттук Иргит Тываның Баштыңының шаңнал акшазы-биле тыва дылды чурагайжыдар төлевилел боттандырылгазынче эрткен чылын киргенин дыңнаткан. Мөөрейниң тиилекчизи, институттуң дыл билиглериниң талазы-биле секторунуң эртем ажылдакчызы Чойган Ондар идепкейжилер болгаш эки турачыларның күжү-биле 400 муң хире тыва-орус чергелешкек домактарны бөгүнде чыгган. Интернет шөлүнче ол домактар тургузугларын чоорту киирери – ажылдың дараазында чадазы. Тыва дыл бо чылдың төнчүзүнде «Яндекс. Очулдурукчуга» көстүп келиринге төлевилелдиң авторлары идегеп турар.
– Төлевилел күүселдезин ам-даа уламчылаар, ындыг болганда акшаландырыышкын болгаш чиге доктааткан хөделиишкиннер херек. Тываның Баштыңының даалгазы-биле, эчис сорулганы боттандырар шупту хемчеглерниң саң-хөө-экономиктиг үндезиннерин амгы үеде белеткеп тур бис. Федералдыг болгаш бюджеттен дашкаар акша-хөреңгини хаара туткан регионалдыг тускай сорулгалыг программаны ажылдадыр – деп, эртемден демдеглээн.
Тыва дылдың долу ажыглалынга байдалдарны тургузарынче угланган хемчеглерни ажылдап кылыры база ооң түңнелинде – дылдың өскерлиишкинин доктаадып, уруг-дарыгга арыг тыва дылды дамчыдарын чедип алыры – үр хуусаалыг планның кол айтырыы ол дээрзин сагындыраал.
Тыва дылдың хөгжүлдезин деткиир күрүне программаларын ажылдап кылгаш, эчис сорулганың өзээн тургузар.
Тываның студентилери буддийжи университеттерде
Дээди өөредилге черлериниң студентилери буддизмниң философиязын, медициназын болгаш сарыг шажын уран чурулгазын өөренип турар.